Bilindiği üzere ülkemizde hastaların tedavi amacıyla yurt dışından getirmeleri gereken ilaçlar Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından temin ediliyor. SGK’nın yurt dışından yapacağı ilaç alımları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’ndan istisna tutuluyor. İlgili kanundaki istisna hükmü çerçevesinde “2/3/1927 tarihli ve 984 sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkanlara Mahsus Kanun ile 14/5/1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yurt dışından gerçekleştirilecek beşeri tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımları ile tedavisi kurumlarınca üstlenilen kişilerin ayakta tedavisi sırasında reçeteye bağlanan ilaç ve tıbbî malzemelerin kişilerce alımları” istisna kapsamında bulunuyor.
SGK’ca yurt dışı ilaç temini normalde Ankara İbn-i Sina Sosyal Güvenlik Merkezi’nce yapılırken güncel değişiklik sonrasında bu değiştirilmiş bulunuyor. Her ne kadar hastalar yurt dışı ilaç taleplerini yine bu sosyal güvenlik merkezine yapacak olsalar da artık yurt dışı ilaç ihaleleri Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü’nde bir komisyonca düzenlenecek. Buna göre, uygulamayı belirleyecek temel alt mevzuat metni olarak “Sosyal Güvenlik Kurumu Tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü Maddesinin (h) Bendi Kapsamında Yurt Dışından Gerçekleştirilecek Beşerî Tıbbi Ürün Alımları ve Bunlara İlişkin Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar” 24 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmakta.
Yurt dışı Alım Nasıl Yapılacak?
Peki, yeni sistem kapsamında hedeflenen ne? SGK, yeni yayınlanan Usul ve Esaslara göre yapılacak alımlarda; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamayı amaçlamış. Bu kapsamda şahsi tedavi için yurt dışından temin edilecek beşerî tıbbi ürünlerin genel sağlık sigortasından yararlandırılan kişilere tedavilerini aksatmayacak şekilde ulaştırılması esas tutuluyor.
Usul ve Esaslara göre “beşerî tıbbi ürün” insanlardaki hastalığı tedavi edici veya önleyici özelliklere sahip olarak sunulan veya farmakolojik, immünolojik veya metabolik etki göstererek fizyolojik fonksiyonları düzeltmek, iyileştirmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis amacıyla insanlarda kullanılan veya insana uygulanan, madde veya maddeler kombinasyonunu ve ilaçları ifade ediyor. Bu tarzdaki tüm ilaçlar yurt dışından temin edilebilecek.
SGK yurt dışından ilaç temini amacıyla “Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu” kurmuş bulunmakta. Keza, şahsi kullanım için yurt dışında ilaç getirtmek için “Dinamik Alım Sistemi” denilen bir sistem kurgulanmış bulunmakta. SGK’ca düzenlenecek ihaleye veya Dinamik Alım Sistemi üzerinden münferit alım sürecine teklif veren gerçek veya tüzel kişiler yurt dışından ilaç temin edebilecekler. Başka bir ifade ile SGK yurt dışı ilaç temin sürecini taşeronlar aracılığı ile yapacak.
İlaç Temininde Dinamik Alım Sistemi
Şunun altını çizelim, Dinamik Alım Sistemi henüz kurulmadı, kurulması planlanıyor. Dinamik Alım Sistemi’nin kurulması, Kamu İhale Bülteni ile SGK’nın resmi internet sitesinde ilan edilmek suretiyle duyurulacak.
Dinamik Alım Sistemi’nin kurulması ve yürütülmesi ile diğer usullere göre yapılacak beşerî tıbbi ürün alımları ve bunlara ilişkin hizmet alımlarına yönelik iş ve işlemler Komisyon tarafından yerine getirilecek. Komisyon, ilgili birimlerden iletilen tahmini ihtiyaç miktarı, bütçe kısıtlamaları, ilaca özel durumlar, geçmiş dönem sarf miktarı gibi kriterleri dikkate alarak temin edilecek beşerî tıbbi ürün miktarını veya bunlara ilişkin hizmetin niteliklerini ve süresini belirlemek ve ihale sürecine sunmakla görevli.
Dinamik Alım Sistemi üzerinden gerçekleştirilen her bir beşerî tıbbi ürün alımı “münferit alım” olarak adlandırılıyor. Bir alım sürecinde, beşerî tıbbi ürünlere ilişkin teklif edilen tüm birim fiyatların EK-4/C listesinde ilgili eşdeğer grubundaki en düşük birim fiyatın üzerinde olması hâlinde, bu teklifler Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu kararları doğrultusunda değerlendirilecek.
İlaç temin kaynağı listesinde, temin edilecek bir beşerî tıbbi ürün için birden fazla istekli olabilecek bulunması hâlinde, Dinamik Alım Sistemi’nin kullanılması esas olacak. Ancak Komisyon, alıma konu beşerî tıbbi ürüne özgü şartları göz önünde bulundurarak farklı bir alım yöntemi kullanılmasına da karar verebilecek.
Belirli Taşeron Firmalar Tespit Edilecek
Yeni düzenlemede getirilen bir unsur da “İlaç Temin Kaynağı Listesi” usulüne geçilmiş olması. İdare tarafından, yurt dışından beşerî tıbbi ürün temin edilebilecek ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen kriterleri sağlayanlar, başvuruda bulunmaları hâlinde ürün bazında ilaç temin kaynağı listesine kaydediliyorlar.
İlaç temin kaynağı listesine kaydedilen gerçek veya tüzel kişiler daha sonra SGK’nın yurt dışı ilaç alımlarında ihale isteklisi olabiliyorlar, yani SGK’nın yurt dışı ilaç ihalelerine girme hakkı kazanıyorlar.
Komisyonca piyasa araştırması amacıyla, ilaç temin kaynağı listesine kayıtlı istekli olabileceklerin yanı sıra piyasada faaliyet gösteren diğer firmalardan da fiyat bilgisi alınabilecek. Genel piyasa araştırması çerçevesinde fiyat bilgisi alınanlar, kriterleri sağlamaları ve başvuruda bulunmaları hâlinde ilaç temin kaynağı listesine kaydedilebilecekler.
Yurt dışından temin edilen beşerî tıbbi ürünlerin temini ve genel sağlık sigortasından yararlandırılan kişilere ulaştırılması için gerekli olan farmakovijilans, sekonder ambalajlama ve bunlara benzer nitelikteki diğer hizmetler, SGK’ca hizmet alımı yoluyla yaptırılabileceği gibi söz konusu hizmetler beşerî tıbbi ürün alımı ile birlikte aynı yükleniciye de yaptırılabilecek. Yurt dışından temin edilecek beşerî tıbbi ürünlerin kargo ve gümrük müşavirliği hizmetleri bir arada ihale edilebilecek. Keza, yurt dışından temin edilecek beşerî tıbbi ürünlerin temini ve dağıtımı gibi süreçlerde gerek duyulacak hizmetler de taşere edilebilecek.
Hangi İhale Usulleri Kullanılacak?
Son düzenlemelere göre, SGK Sağlık Uygulama Tebliği eki Yurt Dışı İlaç Fiyat Listesinde yer alan ilaçlar ve bunlara ilişkin hizmet alımlarında iki tür ihale usul kullanabiliyor: a) Açık ihale usulü. b) Pazarlık usulü.
Açık ihale usulü, bütün isteklilerin teklif verebildiği usulü ifade ediyor. İhale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, elektronik eksiltme uygulanarak ihale sonuçlandırılabiliyor. Bu ihale türünde ihale ilanları ihale tarihinden en az on gün önce Kamu İhale Bülteni ile SGK’nın resmi internet sitesinde yayımlanacak.
Pazarlık usulü ise, ilan yapılmaksızın İdare tarafından davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usul. Bu usul aşağıda belirtilen hâllerde kullanılabiliyor:
a) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya İdare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.
b) Yurt dışından temin edilecek beşerî tıbbi ürünlerin kargo ve gümrük müşavirliği hizmetleri.
c) Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirlenen parasal limitin beş katına kadar olan beşerî tıbbi ürün ve hizmet alımları.
Pazarlık usulünde SGK tarafından belirlenen en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve ilk fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenecek. Ancak zorunlu hâller veya işin niteliğinin gerekli kıldığı durumlarda, davet edilecek istekli sayısı üçten az olarak belirlenebilecek. Tekliflerin değerlendirilmesini müteakip Komisyon tarafından geçerli teklif sahibi isteklilerden ilk fiyat tekliflerini aşmamak kaydıyla ikinci yazılı fiyat teklifleri ALACAK. Ardından ikinci fiyat tekliflerini geçmemek üzere her bir istekli ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak ihale sonuçlandırılacak.
İhaleler Sonucu İlaçların Firmalarca Temini Süreci
Dinamik alım sistemine geçildikten sonra ise usulün değişmesi hedeflenmiş. Buna göre Dinamik Alım Sistemi’nden yapılacak her bir münferit alım için, her bir beşerî tıbbi ürün bazında dinamik alım sistemine kayıtlı olanlar, yeterli süre tanınmak suretiyle teklif vermeye davet edilecek ve davetle birlikte münferit alım dokümanı gönderilecek. Münferit alım dokümanlarında; alımı planlanan beşerî tıbbi ürünlerin etkin madde, farmasötik form ve yitilik gibi nitelikleri ile tahmini alım miktarlarına ve uygulanacaksa fiyat dışı unsurlara yer verilecek. Teklifler, fiyat ve varsa fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilecek. Tekliflerin münferit alım dokümanına göre değerlendirilmesi neticesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli ile münferit sözleşme imzalanacak.
Bazı hallerde ise, beşerî tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hizmetler ilan yapılmaksızın ve Komisyon tarafından gerekli görülecek hâllerde teminat alınmaksızın davet edilecek istekliler ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak doğrudan temin edilebilecek. Bu haller şunlar:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
b) Sadece tek bir gerçek veya tüzel kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
c) Mevcut hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için ihtiyaç duyulan hizmetlerin süresi üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
ç) Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan beşerî tıbbi ürün alımları.
d) Kamu kurum ve kuruluşları ile vakıf yükseköğretim kurumlarından yapılacak beşerî tıbbi ürünlere ilişkin hizmet alımları.
e) Beşerî tıbbi ürünlere ilişkin yurt içinden temin edilemeyen veya nitelik ve standartları itibarıyla yurt dışından temin edilmesi zorunlu olan hizmet alımları.
f) Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan İdareler için belirlenen parasal limitin beş katına kadar olan beşerî tıbbi ürün ve hizmet alımları.
İhalelerde ve Dinamik Alım Sistemi üzerinden gerçekleştirilecek münferit alımlarda, teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacak. İhale üzerinde kalan yüklenicilerden sözleşme aşamasında ise ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınacak.
Açıkladığımız bu usullere göre yapılacak değerlendirmeler sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacak. Komisyon, varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliyi belirleyebilecek.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte beşerî tıbbi ürünlere ilişkin hizmet alımlarında işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer; beşerî tıbbi ürünlerde ise son kullanma tarihi, teslim süresi ve teklif edilecek ürün miktarı gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenecek. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenecek.
Özellikle SGK’nın yurt dışı ilaç teminine aracı olmak isteyen firmaların bu zikredilen usullere riayet etmeleri büyük bir önem arz ediyor. Bu yeni sistem kapsamında SGK’ca yurt dışından ilaç temin eden firmaların temsilcilerine yönelik bilgilendirme ve tanıtım toplantıları gerçekleştiriliyor. Söz konusu tanıtım toplantılarına katılım sağlamak isteyen ve yurt dışı ilaç getirmek için oluşturulacak yeterlilik listesine girmek isteyen firmaların SGK’nın ithalilac@sgk.gov.tr elektronik posta adresine ulaşarak bilgi almaları mümkün.
Son olarak şunu da belirtmek gerekir ki, son düzenleme SGK’nın yurt dışı ilaç alımlarının uygulanmasını kapsamlı olarak belirlemiştir. Ancak konunun ruhsatlandırma ve hasta bazlı temin boyutu da bulunduğu akıldan çıkartılmamalıdır. Yurt dışı ilaç temini sadece SGK’nın ihale süreciyle sınırlı olmayıp, aynı zamanda “Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliği” (RG: 03.02.2023 – 32093) kapsamında hasta özelinde de yürütülmektedir. Bu yönetmelik, özellikle Türkiye’de ruhsatlı olmayan veya bulunamayan ilaçların Türk Eczacıları Birliği (TEB) veya İbn-i Sina SSGM aracılığıyla temininde temel dayanaktır. Bu makalemizde belirtilen yeni ihale sistemi, bu Yönetmeliği tamamen ortadan kaldırmamış, aksine kurumsal ve toplu alım boyutunu yeniden düzenlemiştir.
SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİK SEKTÖRÜNDE GÜNDEM
SGK Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi Değişti: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince uygulanan Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği’nin 12’nci maddesi ile SGK Sağlık Uygulama Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince düzenlenen “Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi” 06.05.2026, 13.05.2026, 22.05.2026 ve 05.06.2026 tarihlerinde değiştirilmiş bulunuyor. Okurlarımız güncel listelere SGK’nın resmî web sitesi olan www.sgk.gov.tr veya mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilir.
Eczane Protokolünde Yılın İkinci Revizyonu Yapıldı: 01.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren “SGK Kapsamındaki Kişilerin TEB Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol”de değişiklik yapan 2026/2 Sayılı “Ek Protokol” 15 Mayıs 2026 tarihinde TEB ile SGK arasında imzalanmış bulunuyor. Son değişiklik ile SGK Eczane Protokolünün EK-3 numaralı ekinin 14 numaralı maddesi “o” fıkrasında şu düzenleme yapılmış bulunuyor: “o- Agalsidaz Alfa, Agalsidaz Beta, İdursulfaz, İmigluseraz, Laronidaz, Taligluseraz Alfa, Velagluseraz Alfa,” etken maddelerinden sonra gelmek üzere; “migalastat” etken maddesi eklenmiş bulunmakta.”
