Eczacıların en önemli sivil toplum kuruluşu ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan Türk Eczacılar Birliği kuruluşunun yetmişinci yılını kutluyor. Türkiye’de köklü sağlık meslek örgütlerinin varlığı, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve halk sağlığının korunması açısından tarihsel olarak belirleyici bir rol oynamakta. İşte bu noktada Türk Eczacıları Birliği, bu ihtiyaçtan doğmuş ve 1956 yılında 6643 sayılı Kanun ile kurulmuş bir meslek kuruluşu.
Türk Eczacıları Birliği; yalnızca mesleki birliği kollamak amacıyla değil, aynı zamanda ilacın güvenli, etkin ve eşit biçimde topluma ulaştırılmasını savunmak hedefiyle hayata geçirilen bir meslek örgütü işlevi görüyor. Bu temelden hareketle kuruluşundan itibaren TEB, eczacılığı halk sağlığının ayrılmaz bir parçası, bilimsel bilgiye dayalı bir sağlık hizmeti olarak politikalar geliştirilmesi sürecine katılıyor.
Bu yazımızı TEB’in tarihsel geçmişine ve hizmetlerine ayırdık.
Meslek Örgütlerinin Sosyal Rolü ve Önemi
Uzmanlaşma ve profesyonelleşmenin önem arz ettiği günümüz dünyasında, toplumların sağlık, eğitim ve adalet gibi temel alanlarda kalıcı ve nitelikli ilerleme sağlayabilmesi için; köklü, mesleki hafızaya sahip ama aynı zamanda kamusal sorumluluk bilinciyle hareket eden meslek örgütlerine ihtiyacı vardır.
Meslek örgütleri, bir yandan meslek mensuplarının hak ve yetkilerini savunan kuruluşlar iken öte yandan mesleklerde standartlaşmanın, etik ilkelerin, bilimsel gelişimin ve toplum yararının sürekliliğini de sağlamak için işlev görürler.
Özellikle sağlık alanında faaliyet gösteren meslek örgütleri; mesleki gelişimin yönünü belirleyen, uygulamaları standartlaştıran ve kamu otoriteleri ile toplum arasında güven köprüsü kuran sosyal paydaşlar. İşin doğası gereğince sağlık hizmetleri temelde sağlık personelinin kalitesi ile ölçülüyor. Yalnızca hastane altyapısı veya sağlık bütçesinin yüksekliği bir ülkede sağlık hizmetlerini geliştirmekte yeterli değildir. Sağlık hizmetlerini sunan kişilerin mesleki örgütleri, bilimsel ve kamusal sorumlulukla hareket ederek koydukları çabalar sağlık hizmetinin kalitesinin artışına katkı sunmakta işlev görüyor.
Türkiye’de köklü sağlık meslek örgütlerinin varlığı, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve halk sağlığının korunması açısından tarihsel olarak önemli bir kazanım sağlıyor. Bu açıdan bakıldığında Türk Eczacıları Birliği (TEB), bu ihtiyaçtan doğmuş ve 1956 yılında, 6643 sayılı Kanun ile kurulmuş bulunuyor.
TEB’in Toplumsal İşlevi
Bu açıdan Türk Eczacıları Birliği; yalnızca mesleki birliği kollamak amacıyla değil, aynı zamanda ilacın güvenli, etkin ve eşit biçimde topluma ulaştırılmasını savunmak hedefiyle hayata geçirilen bir meslek örgütü. Bu temelden önemli faaliyetler üreten TEB, eczacılığı halk sağlığının ayrılmaz bir parçası, bilimsel bilgiye dayalı bir sağlık hizmeti olarak tanımak suretiyle topluma değer katıyor. Türk Eczacıları Birliği, eczacıların hastaların en yakın sağlık danışanı ve toplum sağlının kritik bir paydaşı olarak görün vizyonu ile mesleğin “bilimsel temelli sağlık danışmanlığı” rolünü öne çıkartıyor.
Eczacılar ve meslek örgütleri olan TEB, halk sağlığının, ilaca kesintisiz, güvenli ve kolay erişimin sağlanması önemli bir paydaş olmaya devam ediyor. Çünkü güçlü bir sağlık sistemi, ancak mesleğini sürdürülebilir koşullarda icra edebilen, bilimsel bilgiye dayalı hizmet sunan ve kamusal sorumluluğu tanımlanmış eczacılar sayesinde daha etkin ve etkili bir hizmet sunabiliyor.
TEB sık sık kamuoyuna yaptığı acıkmalarda eczacılar olarak, sağlık sistemi üzerindeki yüklerin hafifletilmesine katkı sunmak istiyor. Zira, gelişmiş ülke örneklerinde de görüldüğü gibi toplum eczaneleri, ilaç temin noktası olmanın ötesinde, koruyucu sağlık hizmetleri, aşılama, kronik hastalık izleme ve ilaç tedavisi yönetimi gibi alanlarda birinci basamak sağlık hizmetlerinin tamamlayıcı ve ölçülebilir bir unsuru olacak kapasiteyi taşıyorlar.
Eczacıların Önemli Problemleri Var
Ancak eczacıların pek çok önemli problemleri var. TEB, eczacılık alanında yaşanan sorunların esasen iki ana temelden beslendiğini ifade ediyor. Bunlardan birincisi ekonomik koşullar, ikincisi de istihdam dengesini bozan kontenjan fazlalığına dayalı yapı. Bugün Türkiye’de yaklaşık 31 bin toplum eczanesi bulunmasına karşılık eczacılık fakültelerindeki tüm sınıflarda toplam 25.524 öğrenci eğitim görüyor. Genç eczacıları istihdam anlamında zorlayan tablonun nedeni de bu. Bu plansız eğitim altyapısının düzeltilmesi ve uzun vadeli planlamalar ile eczacı fakültelerine kontenjanların kısıtlanması TEB’in talepleri arasında.
Uluslararası uygulamalar eczacıların sağlık sistemi içinde daha aktif rol üstlendiği durumlarda; koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştığını, sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğinin arttığını ve maliyeti düştüğünü gösteriyor. Dolayısıyla eczacıların meslek örgütlenmesi küresel gelişmeleri doğru okuyarak, eczacılığı sağlık sisteminin merkezine alan yapısal bir dönüşümün hayata geçmesi için çalışmakta. Türk Eczacıları Birliği, 70 yıllık kurumsal birikimiyle; eczacıların tecrübe ve birikimleriyle bu dönüşümün sorumluluğunu almaya, çözümün parçası olmaya ve toplum sağlığını önceleyen politikalar için kararlılıkla çalışmaya devam ediyor.
Sağlık Hizmetleri Stratejik Bir Alan, Bir Milli Mesele
Hastaların oldukça şikayetçi oldukları piyasada bulunamayan ilaçlar sorununun kalıcı çözümü için de TEB, kamu kaynaklarının etkin kullanımını esas alan, ilaç bütçesini korurken ilacın üretimden hastaya kadar tüm zincirde öngörülebilir ve sürdürülebilir biçimde sunulmasını sağlayan bir ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme modelinin hayata geçirilmesini talep ediyor.
Küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gelişmelerin, tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların ilaç bütçeleri üzerinde finansal baskılar oluşturacağını öngören TEB, başta kronik hastalıklar olmak üzere tüm halkımızın ilaca erişiminin stratejik bir mesele, bir milli güvenlik meselesi görülmesi gerektiğini vurguluyor. Keza, TEB, bütçeden sağlığa ayrılan payın vatandaş lehine artırılması gerektiğini kamuoyu açıklamalarında savunuyor, böylece vatandaşın cepten yaptığı harcamaların azaltılmasının önemini vurguluyor.
Önemli bir sorun da yaşlanma: Ülkemiz gittikçe yaşlanıyor. Yaşlanan nüfusla birlikte kronik hastalıkların sağlık sistemine olan yükünde de artış kaçınılmaz. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün son açıkladığı rakamlara göre, her 5 kişiden 3’ü kronik hastalık riski altında. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü son bir yıl içinde 30 milyon vatandaşa erişerek kronik hastalık taraması yaptığı ve bunun sonucunda 7 milyon yeni tanı koyduğu dikkate alınınca sağlık sisteminin gelişen yükleri ortaya çıkmakta. Bu 7 milyon yeni tanının 6 milyonunu obezite, 700 binini kardiyovasküler risk, 150 binini hipertansiyon ve 500 binini de diyabet tanısı oluşturdu. Yani Türkiye’deki sağlık sisteminin hekimler, hastaneler, kamu, SGK, eczacılar, depolar gibi tüm paydaşları ile birlikte kapsamlı politikalarla güçlendirilmesi önem arz ediyor.
Eczacılar Kritik Bir Sağlık Paydaşıdır
2025 yılında eczanelerimizde yaklaşık 504 milyon reçete işlem gördüğü dikkate alınınca eczanelerin ne kadar kritik bir sağlık paydaşı olduğu ve vatandaşlarla birinci elden diyalog kuran bir meslek gurubu olduğu daha iyi görülüyor.
Bugün Türkiye’nin en ücra noktasından en büyük metropollerine kadar; serbest eczanelerde, hastanelerde, kamuda, akademide ve sanayide kesintisiz ilaç eczacılık hizmeti sunan eczacılar, yalnızca ilacın hastalara ulaştırılması rolünü üstlenmiyor. Aynı zamanda gerek SGK gerek Sağlık Bakanlığı ve gerekse de diğer kamusal hizmet kurumlarının yanında rol üstleniyor, sağlık hizmetlerinin sunumunda güveni, bilgiyi ve kamusal sorumluluğu da taşıyor.
Bizler de bu vizyon ile yetmiş yıldır faaliyet gösteren TEB’in yıldönümünü tebrik edelim ve sağlık sisteminin tüm paydaşları ile birlikte eczacıların da sürdürülebilir ve sağlıklı bir çalışma yaşamını sürdürmesi temennilerini ifade edelim.
SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİK SEKTÖRÜNDE GÜNDEM
SGK Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi Değişti: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince uygulanan Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği’nin 12’nci maddesi ile SGK Sağlık Uygulama Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince düzenlenen “Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi” 06.02.2026, 13.02.2026 ve 20.02.2026 tarihlerinde değiştirilmiş bulunuyor. Okurlarımız güncel listelere SGK’nın resmî web sitesi olan www.sgk.gov.tr veya mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilir.
Tıbbi Malzemelerde Tekil Bildirim Uygulaması: Bilindiği üzere, 12.06.2017 tarihi itibarıyla tıbbi cihaz kayıt ve bildirim işlemleri ile ürün hareketlerine ilişkin iş ve işlemler, Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden yürütülmekte. 11.09.2017 tarihi itibarıyla optik ürünlerde; 02.07.2018 tarihi itibarıyla Vücuda Yerleştirilebilir Aktif Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği kapsamındaki cihazlarda ve 01.10.2018 tarihi itibarıyla Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında sınıf III düzeyine sahip cihazlarda tekil takip süreçleri başlatılmış bulunmakta. SGK’ca yürütülen çalışmalar kapsamında, Sağlık Uygulama Tebliği ekinde yer alan Tıbbi Sarf Malzemeler Listesi (EK-3/C-4) ile Diğer Protez Ortezler Listesi (EK-3/C-3)’ndeki tıbbi malzemelerin bir kısmı için de 01.04.2022 tarihinde tekil takip bildirimi uygulamasına geçilmiş bulunmakta.
Son olarak ise, SGK’ca Sağlık Uygulama Tebliği eki listelerde yer alan yatarak tedavilerde kullanılan tıbbi malzemeler/cihazlarda tekil takip bildirimi uygulaması kapsamında yürütülen çalışmalar tamamlandığı duyuruldu. Bu doğrultuda; SGK’ca belirlenen SUT kodlarının tamamı için 20.02.2026 tarihi itibarıyla tekil takip bildirimi uygulaması gerçek ortamda devreye alınmış bulunuyor. 20 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla da söz konusu SUT kodlarının tamamı için tekil takip bildirimi uygulaması zorunlu hâle gelecek. Söz konusu uygulamanın sağlıklı ve kesintisiz şekilde yürütülebilmesini teminen tüm paydaşların belirlenen takvime uygun şekilde gerekli teknik ve operasyonel tedbirleri almaları önem arz ediyor.
Niğde ve Aksaray’da Fatura Teslim Yeri Değişti: Niğde ve Aksaray illerinde faaliyet gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularının (hastane, tıp/dal merkezi, diyaliz merkezi vb.) fatura ve eki belgelerinin sözleşme yürütümü ile birlikte tüm iş ve işlemleri Mart 2026 (dahil) döneminden itibaren Konya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce yürütülecek.
Götürü Bedel Üzerinden Hizmet Sunan Kamu Üniversite Hastanelerin SGK Alacakları Terkin Edilecek: Sosyal Güvenlik Kurumu ile 2025 Yılında Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi ve Usul Esasları İmzalayan Kamu Üniversite Sağlık Hizmeti Sunucularından Alacaklarının Terkin Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar yayınlanmış bulunmakta. Bilindiği üzere bu kurumların alacaklarının terkini ile ilgili son torba yasa ile düzenleme yapılmış idi.
Bu kapsamda, kamu üniversite hastanelerince, 2025 yılına ait MEDULA-Hastane sisteminde yapılan dönem sonlandırmaları sonucunda tahakkuk tutarının toplamı SGK tarafından tespit edilecek. Sonrasında ise, kamu üniversite diş hekimliği fakültelerince, 2025 yılına ait MEDULA-Hastane sisteminden gönderdikleri sağlık hizmetlerine ilişkin hizmet kayıtlarının Sağlık Hizmeti Sunucularının Faturalarının İncelenmesine ve Bedellerinin Ödenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte belirtilen kurallar çerçevesinde incelenmesi neticesinde mutabakata varılması sonucunda oluşan tahakkuk tutarları SGK tarafından tespit edilecek. Bu şekilde tespit edilen tutarının toplamının, götürü bedel sözleşme tutarlarından düşük olması durumunda oluşan farkın tamamı SGK’ca terkin edilecek.
Suriyeli’lere Ait Reçetelerin Teslim Usulleri Güncellendi: “Geçici Koruma Protokolü Kapsamındaki” reçetelerin faturalandırılması ve gönderimi hakkında düzenleme yapılmış bulunuyor. Çoğunluğu Suriyeli muhacirlerden oluşan geçici koruma kapsamındaki kişilere ait reçetelerin fatura ve eki belgelerinin T.C Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına gönderildiği yönünde bildirimlerin Türk Eczacılar Birliği (TEB)’e sıkça gelmekte olduğunu kamuoyu açıklamalarından öğreniyoruz. Oysa, geçici koruma kapsamındaki kişilere ait reçetelerin fatura ve eki belgelerinin SGK’nın Ankara İl Müdürlüğü’ne bağlı Ertuğrul Gazi Sosyal Güvenlik Merkezi’ne gönderilmesi/teslim edilmesi gerekmekte.
Ertuğrul Gazi Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından TEB’e yapılan yazılı bildirimde; geçici Koruma Protokolü’nün 6.1. maddesine istinaden bu kapsamdan karşılanan reçetelerin faturalarının; Şubat 2026 Dönemi itibariyle sonlandırma işlemi yapıldıktan sonra e-fatura dokümanı ve varsa onaylı eczacı odası dokümanlarının MEDULA Sistemine faturaya doküman ekle butonu ile eklenmesi gerektiği, SGK’ya fiziki evrak gönderim süreci yeni bir duyuruya kadar önceki dönemler olduğu gibi yürütüleceği, sisteme eklenen belgelerin fiziki olarak gönderilmesine gerek bulunmadığı bildirilmiş bulunuyor. Şunu belirtelim ki, Ertuğrul Gazi Sosyal Güvenlik Merkezi’nin güncel adresi; “Hüseyin Gazi Mahallesi Mamak Caddesi No: 181/A Mamak/Ankara” şeklinde.
