Son yıllarda majistral eczacılık konuşulurken sıkça kullanılan bir ifade var: “modern majistral”. İyi niyetle söylenmiş olsa da, bu kavram ister istemez şu soruyu akla getiriyor:
Majistralin modern olmayanı mı vardı?
Geçmişte uygulanan majistral reçeteler bilim dışı mıydı?
Yüzyıllardır hastayı iyileştiren formüller bugün “eski” olduğu için mi değersizleşiyor?
Bu soruları sormak rahatsız edici olabilir; ancak bilim, rahatsız edici sorularla ilerler.
Majistral eczacılık, kökleri antik çağlara uzanan; bilgi, deneyim ve gözlemin harmanlandığı bir tedavi pratiğidir. Galen’in Bergama’da formüle ettiği ve yüzyıllar boyunca aktarılan cold cream reçetesi, bugün hâlâ majistral reçetelerde yer bulabiliyorsa, burada “modernlik” kavramını yeniden düşünmek gerekir.
Şu soruyu dürüstçe sormalıyız:
Bugün aynı formülü hazırladığımızda, ona “modern olmayan bir baz” mı diyeceğiz?
Modernlik Bir Zaman Etiketi midir?
“Modern” kelimesi çoğu zaman yeni olanla eş anlamlı kullanılır. Oysa tıpta ve eczacılıkta yeni olan her şey doğru, eski olan her şey geçersiz değildir. Majistralin gücü, zamana uyum sağlayabilen ama özünden kopmayan yapısındadır.
Majistral; bir tarihsel kalıntı değil, sürekli evrilen bir bilgi pratiğidir.
Bu nedenle majistrali “modern” ve “modern olmayan” diye ayırmak; onu kendi doğasına yabancılaştırmak anlamına gelir. Majistral zaten doğası gereği kişiselleştirilmiştir, bilim temellidir ve hastaya özeldir. Yani majistralin “modernleşmeye” değil, gelişen tedavi yaklaşımlarına ve regülasyonlara uyumlanmaya ihtiyacı vardır.
Asıl Vurgu Nerede Olmalı?
Bugün konuşmamız gereken şey “modern majistral” değil;
gelişen tedavi algoritmalarına, farmasötik kalite kriterlerine ve regülasyonlara uygun majistral uygulamalardır.
- Güncel farmakolojik bilgiye dayanan
- Hasta güvenliğini önceleyen
- Kayıt altına alınmış
- Standartlara uyumlu
- İzlenebilir ve denetlenebilir
bir majistral anlayıştan söz ediyoruz.
Bu yaklaşım, majistrali geçmişinden koparmadan geleceğe taşır. Çünkü cold cream günümüzde hâlâ geçerliyse; sorun formülde değil, onu nasıl, hangi koşullarda ve hangi kalite anlayışıyla hazırladığımızdadır.
Majistral Zamansızdır, Eczacı Onu Zamana Uydurur
Majistral eczacılık; “eski” ya da “yeni” diye sınıflandırılabilecek bir alan değildir. O, zamansızdır. Zamana uydurulması gereken şey majistralin kendisi değil; eczacının bilgi seti, laboratuvar koşulları, kayıt sistemi ve regülasyon bilincidir.
Bu nedenle doğru kavram şudur:
Majistral eczacılık, gelişen tedavi ihtiyaçlarına ve regülasyonlara uyumlu biçimde uygulanmalıdır.
Bu ifade; hem Galen’in mirasına saygılıdır,
hem bugünün bilimsel gerçeklerine sadıktır,
hem de geleceğin eczacılığına kapı aralar.
Sonuç olarak; majistrali “modernleştirmeye” değil, doğru uygulamaya ihtiyacımız var.
Çünkü iyi majistral eskimez; yanlış uygulama eskir.
