Eczacı Fotoğraflı İlaç Reklamı Gördünüz Mü?

1930’lu yıllarda İzmir’de en meşhur iki eczacı bulunmaktadır. Biri herkesin bildiği Süleyman Ferit Eczacıbaşı, diğeri ise Kemal Kâmil Aktaş’tır. Kemal Kâmil Bey 1909 yılından eczacı mektebinden mezun olmuş ve İzmir’de Hilal Eczanesi isimli eczaneyi açmıştır.
Eczacıların eczanelerinden ilaçları kendi yaptığı hem de öyle reçeteye bağlı majistraller değil, kendi özel formülleri ile ürettikleri ve piyasa sürdükleri dönemler yani. Bu dönemden sonra ilaç üretmek eczanelerden atölye ve fabrikalara dönüştü. Nihayetinde de eczacı ürünü olan ilaçlar; büyük, uluslararası menşeili fabrikaların eline geçti.
Biz, Kemal Kâmil Bey’e ve Hilal Eczanesi’ne dönelim. Kemal Bey’in meşhurluğu nereden mi gelir? Neden bir önem atfediyoruz derseniz. Yazı yazmayı seven, araştıran ve üreten biri olması benim için yeterli aslında. Neler mi yapmış? Yemen Cephesi’nde bulunduğu sırada bile dönemin eczacılık cemiyetinin yayını olan “Eczacı” dergisine yazılar yazmış, Aile Eczahanesi isimli bir kitabı yazmış, günlük gazetelerde köşe yazarlığı yapmış ve 1949 yılından Ecz. Remzi Kocaer tarafından hazırlanan Eczacılar Almanağı’na “Yakın Tarihte İstanbul’da Eczacılık ve İstanbul Eczahaneleri” isimli bir de makaleye yazmıştır. Nasırol Kemal (nasır ilacı), Korizol (nezle ilacı) , Dişolin Kemal (diş suyu) ve çeşit çeşit kolonyalar üretmiştir.
Aile Eczahanesi ismini taşıyan kitabında yazdığı su satırlar onu daha iyi tanımamızı sağlıyor:
…Kemal Kâmil Bey reklam ve neşriyatı ilmî bir şekilde ilk defa ortaya atan bir Türk’tür. İzmir gibi bir tüccar ve ticaret memleketinde pek çok Kemal Kâmil Bey’ler yetişmelidir.
Kemal Kâmil Bey halk psikolojisi üzerinden yürüyen bir tüccardır, meşhur Amerikalı Gasson’un reklam, propaganda mealinde bütün fikirlerinin en har ve ateşli taraftarıdır..
Kemal Kâmil Bey kitabındaki bahsettiği “halk psikolojisi üzerinden yürüyen bir tüccardır” ifadesi ne ola ki diye düşündüyseniz hemen bir örnekle anlatayım. İzmir’de yayınlanan Ahenk gazetesindeki haberde gökkuşağının altında geçerek kadın olan Kemal Kâmil Bey’den bahsetmektedir. Haberdeki ayrıntılar şöyledir. Dün oluşan gökkuşağının altından geçerek kadın olan eczacı Kemal Kâmil Aktaş, kadın olduktan sonra bir süre kadınlarla konuşmuş ve onların duygularını daha iyi anlamıştır. Bir süre kadınlar âleminde duran Kemal Kâmil Bey, tekrar gökkuşağının altından geçerek erkek olmuştur denilmektedir. Haberde eczacıyla yapılan röportaja da yer verilmiş ve Kemal Kâmil Bey artık daha güzel ve kadınların ruhuna dokunan kozmetik ve parfümeri ürünlerini yapabileceğini ifade etmiştir. Günümüz reklam ve pazarlama artık ayrı branşlar haline dönüşmüşken İzmirli eczacımız 1930’lu yıllarda yaptığı reklam ve pazarlama stratejisi takdire şayandır. Kendi üretimi olan ilaç ve ıtriyat ürünlerini zamanla daha da profesyonel şekilde üretmeye devam etmiş ve halen İzmir’de Kemal Kâmil Aktaş Kozmetik ve İlaç San. Tic. Ltd. Şti. adıyla faaliyet göstermeye devam etmektedir.
Kemal Kâmil Bey’in 1929 yılında ruhsatını aldığı Nasırol Kemal isimli nasır ilacına ilişkin hazırladığı reklam kâğıdının üzerinde kendi fotoğrafını görmekteyiz. Çok hoş bir renkteki kâğıt kullanılarak hazırlanan reklam kâğıdının altına da dönemin tanınan doktorlarından Dr. Yusuf İzzet Bey’in ilacı kullandığını ve çok iyi sonuç aldığını ifade eden bir yazısı eklenmiştir. Tanıtım, reklam ve pazarlama yöntemi açısından son derece başarılı olan reklam kâğıdını görünce günümüzün ilaç reklam kâğıtlarının, Kemal Kâmil Bey’in estetik anlayışından ne kadar uzak olduğunu daha iyi anlayabiliyoruz. Eczacılık Tarihi alanında çok büyük eserleri ve hizmetleri olan Mert Sandalcı, Belgelerle Türk Eczacılığı eserinin birinci cildinde Kemal Kâmil Bey’den bahsettiği sayfalarda onun için söylemiş olduğu “nazik, zevk sahibi, sanatkâr ruhlu bir kişi olmalıydı” ifadeleri benim de kabulümdür. Şüphesiz Kemal Kâmil Bey ince ruhlu bir meslektaşımızdı.
Hilal Eczanesi’nin kozmetik, ıtriyat ve parfümeri ürünlerinden bu kadar bahsettikten sonra Kemal Kâmil Bey’in isimlerini özenle seçip, sanatkâr edasıyla üretimi yaptığı kolonyalardan da örnek vermezsek olmazdı.
Leylak ve Altın Damlası isimli kolonya şişeleri huzurlarınızda…
Eczacı Kemal Kâmil Aktaş hakkında daha çok bilgi almak isterseniz Mert Sandalcı’ nın Belgelerle Türk Eczacılığı isimli dev kitapları ve Mehmet Karaman’ın yazdığı “Eczacı Kemal Kâmil Aktaş ve Hilal Eczanesi” isimli kitabı okuyabilirsiniz.
Sanatkâr ruhlu eczacıların piri Kemal Kâmil Beyefendiye saygıyla…