Adalimumab, vücutta görevli bir sitokin olan ve sistemik inflamasyonda yer alan bir hücre sinyal proteini olan tümör nekroz faktör-α’ü (TNF-α) tanımak ve bağlamak için tasarlanmış bir monoklonal antikordur. TNF’ler Nötrofiller, CD4+ lenfositler, mast hücreleri, NK hücreleri, eozinofiller ve nöronlar gibi diğer birçok immün sisteme bağlı hücre tipi tarafından üretilebilmesine karşın, esas olarak aktif makrofajlarca üretilirler. TNF, homolog bir TNF alanına sahip çeşitli transmembran proteinlerden oluşan TNF süper ailesinin bir üyesidir.
Adalimumab TNF’ye bağlanarak aktivitesini bloke eder, böylece iltihabı ve diğer hastalık semptomlarını azaltması ile ilgili bilmsel veriler vardır. Böylece biyoteknolojik dışı diğer tedavilere cevap vermeyen veya bu tedavilerin kontrendike olduğu orta ve şiddetli kronik plak tip psoriasis tedavisinde endikedir. Avrupa İlaç Ajansı EMA Adalimumab için topikal tedavi ve fototerapiye yanıt vermeyen veya bu tedavilerin kontrendike olduğu 4 yaş ve üzeri şiddetli kronik plak tip pediatrik psoriasis tedavisi için onay verdiğini bildirmiştir.
Bu biyoteknolojik ilaç olan insan monoklonal antikorunun esas etki mekanizması spesifik olarak tümör nekroz faktörü (TNF)-alfa ile p55 ve p75 TNFα hücre-yüzey reseptör ilişkisini bloke ederek, TNF-α’nın biyolojik aktivitesini baskılaması ile ortaya çıkmaktadır. Tedavi süresince dolaşımdaki kan hacminde regülatör T (Treg) lenfosit sayısının giderek artarken, bunun aksine hafıza B lenfosit sayısının değişmediği gözlenmiş, sebebi ise adalimumabın lenfotoksin (TNF-β) blokajı yapmaması ile ifade edilmiştir. Psoriatik plaklarda ise Langerhans hücrelerinde sayıca artış olduğu gösterilmiş, bu durumun ise muhtemelen adalimumabın TNF ile indüklenen Langerhans hücrelerinin migrasyonunu engellemesi sonucu ortaya çıktığı öngörülmüştür. Monoklonal antikorun yapılan faz çalışmalarında ortalama yarılanma süresinin 0,5 mg/kg doz sonrasında 11,8 gün olduğu gösterilmiştir.
İnsan monoklonal antikoru Adalimumab.
Adalimumab, özellikle psoriasis hastalığında endike iken günümüzde kökeni romatizmal olan önemli hastalıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Genel edike olduğu hastalık grupları sayılacak olursa;
Romatoid Artrit: Kombine tedavilerde veya tek başına kullanıldığında önemli sonuçlar alınmıştır.
Psoriatik Artrit: Aynı şekilde kombine tedavilerini iyi sonuç verdiği bilinmektedir.
Ankilozan spondilit: Son yıllarda yetişkinlerde etkili bir tedavi ajanı olduğu görülmektedir.
Crohn hastalığı: Özellikle infliksimab veya diğer tedavi ajanlarına yanıt vermeyen orta ve ileri derecede ciddi Crohn hastalığı tedavisinde onaylanmıştır.
Plak psoriasisi: Onaylı bir endikasyon olup plak tipinde tek başına kullanımla ilgili hastalığı azaltıcı verilerin olduğu bildirilmiştir.
Behçet Hastalığı: FDA kapsamında onay almış bir endikasyon olmasına rağmen adalimumab kullanılan hastalarda önemli ölçüde tedavilerinin sağlandığı bildirilmiştir.
Şeklinde sıralanabilir.
Anti-TNF biyolojik ajanlarından biri olan adalimumab immun sistemi bakılması riskinden dolayı çeşitli virüs, bakteri ve bazende mantar hastalıklarına hastanın yakalanma riskini arttırdığı rapor edilmiştir. Benzer şekilde bu tip biyolojik ajanların kullanılması tüberkiloza meyilli kişilerin hastalıklarının alevlenmesine veya yine hepatit B’ye yatkınlığın artmasına sebep olabilir. Anti-TNF tipi biyolojik ve biyoteknolojik ilaçların diğer rapor edilen yan etkileri ise nadirde görülse lenf bezi tümörlerini veya cilt kanserini tetiklemleridir.
Kaynaklar
1. EMA/CHMP/148113/2016 Committee for Medicinal Products for Human Use (CHMP) 25 February 2016.
2. U.S. Food and Drug administration. Full prescribing information, Humira (adalimumab). 2008. Available at:www.fda.gov
3. Gordon KB, Langley RG, Leonardi C, et al: Clinical response to adalimumab treatment in patients with moderate to severe psoriasis: double-blind, randomized controlled trial and open-label extension study. J Am Acad Dermatol 2006;55:598-606.
4. Gordon K, Papp K, Poulin Y, Rozzo S, Sasso EH: Long-term efficacy and safety of adalimumab in patients with moderate to severe psoriasis treated continuously over 3 years: results from an open-label extension study for patients from REVEAL. J Am Acad Dermatol 2012;66:241-51.
5. Genovese MC, Mease PJ, Thomson GT, et al: Safety and efficacy ofadalimumab in treatment of patients with psoriatic arthritis who had faileddisease modifying antirheumatic drug therapy. J Rheumatol 2007;34:1040-50.
6. Menter A, Thaçi D, Papp KA, et al: Five-year analysis from the ESPRIT 10-year postmarketing surveillance registry of adalimumab treatment for moderate to severe psoriasis. J Am Acad Dermatol 2015;73:410-9.
