Sarı ışığı görünce frene mi basıyorsunuz gaza mı?
Son bir yıla kadar gaza basıyordum. Artık frene basıyorum. Bir yere birkaç dakika geç
gitmek, kendi içimdeki sakinlik, dinginlik ve “güvendeyim” hissi ile kıyaslandığında çok küçük bir bedel. Heryere zamanından önce gittiğim, yetiştiğim, yetişmek ve acele etmek için kurallara uymadığım, limitleri aştığım zamanlar oldu, onların da bedelini ödedim. Bazen hiç fark edilmedi bu kural ihlalleri , onların da bedelini başka yerlerde başka şekillerde ödedim. Hayatın total adaleti
değişmiyor. “Black Mirror” isimli distopya dizisinde hep tekrar eden bir korku var; bir
simülasyonun içinde hapis kalmak. Bir sezonda nerdeyse tüm bölümler bu korkunun farklı varyasyonlarıydı. Bizde de bir yetişememe korkusu var sanırım. Yollarda herkesin acelesi var. Toplantıya, kursa, işe, okula, yemeğe, uçağa, trene, otobüse yetişme telaşı. Sakin olamıyoruz vesselam. Bir insanın hiç bir zaman acelesi olmaması mesela, bana inanılmaz havalı geliyor. Sakin ve telaşsız olmak, zengin gösteriyor. Sarı ışıkta durduğumda bir keresinde yanımda
oturan arkadaşım, çok şaşırmıştı. İstesem geçermişim, ne olacakmış, zaten herkes geçiyormuş, hatta kırmızının ilk saniyelerinde bile geçiyormuş herkes. Evet bizim genetik kodlarda bu da var; tüm kurallara harfiyen uyarsan kaybeden taraftasın, enayiler tarafındasın. Herkes aynı anda kural ihlali yapınca, kural ihlali yapmayanlar bir anda 1-0 yenik başlıyor maça . Bu yetişme telaşımızın arkasında ne var peki? Neyi elde edemedik de ısrarla, inatla, hızla yetişmeye çalışıyoruz? Çok yolculuk yapan biri olarak rahatlıkla söyleyebilirim ki eğer,
Yol yakınsa trafik vardır.
Yol açıksa mesafe vardır.
Yol genişse hız limiti vardır.
Yol dar ise karşıdan gelen vardır.
Yol yakın, engelsiz, genişse ve karşıdan gelen yoksa o yol sizi iyi bir yere götürmüyordur.
İyi bir yere varmak için hep bedel ödüyoruz.
(Bir de şu var; yol güzelse hızlı gitmeye ihtiyaç duymuyorsun, o ayrı)
Biraz daha el yükseltebilirim .
Tüm yakınlarınız, aileniz ve arkadaşlarınızın onayladığı bir yol; büyük ihtimalle sizin yolunuz değildir. Toplumun sizden beklediği yol olabilir o.
Bir yola yalnız çıkıyorsanız da yolun çilesi ve sonunda da zaferi size aittir.
Bir yola yanınızda insanlarla çıkıyorsanız , o insanlarla geçinme ve uyum sağlama sorumluluğu ve aynı zamanda da konforu size aittir. Yolun sonundakini de o insanlarla paylaşmanız gerekir. Yani yalnız olmanın ve birileri ile olmanın, uzağa ya da yakına gitmenin bedelleri ve ödülleri vardır. Biz bunlara karar veririz aslında. Hangi ödül için hangi bedeli ödeyeceğimize karar veririz.
Eczanede mesela,
Çok ürün alırsak çok satış da yapabiliriz, çok zarar da edebiliriz. (Bir işletmede kar ve zarar
kardeştir, gelip giderler ara ara ) . Az ürün alırsak daha kolay yönetiriz ama “az” olarak
konumlandırırız kendimizi. “Az” ya da “çok” olmak kendi kafamızda kendimize ait bir algıdır çoğu zaman. Çok sayıda personel ile çalışmanın avantajları ve dezavantajları vardır, az sayıda personel ile çalışmanın da. Caddelerin, taşranın, semtin, sağlık ocağı yanının, hastane karşılarının avantaj ve
dezavantajları vardır. Büyük ciroları yönetmenin de, küçük kalmayı seçmenin de. Bir keresinde bir eczacı arkadaşımla eczane konusunda dertleşirken bir ara sinirlenip ; sen rahatlık mı istiyorsun para mı ? diye çıkışmıştı. Evet böyle bir tercih var eczacılıkta, ve sanırım ikisi aynı anda olmuyor, birinden birini seçmek zorundasın.
Daha çok çalışan eczacı mı olacağız, daha iyi yöneten eczacı mı ?
Bu soru siz yanıltmasın, elbette her ikisi de aynı anda olabilir, ama birini seçmek gerekiyorsa hangisini seçeceğiz? Futbol savunma ile , basketbol hücum ile kazanılan bir oyundur gibi bir cümle kalmış aklımda, nerden kaldı bilmediğim. Futbol hayata daha çok benziyorsa (ki bir çoklarına göre daha çok benziyor) savunma hattı, hayatta kalma hattı, güvenlik hattı daha önemli olabilir bizim için. Her zaman böyle olmaz tabi, ama hayatta kalmanın esas olduğu zamanlarda savunmada kalmak, daha doğrusu oyunda kalmak daha önemli olabilir. Bazen turu geçmek için beraberlik yetiyor ya, onun gibi. Yunanistan milli takımınının bir keresinde sadece iyi bir savunma ile şampiyon olduğunu hatırlarım. Çok az gol atarak ve neredeyse hiç gol yemeyerek. Atletico Madrid takımı Real Madrid ve Barcelona gibi kulüplerle (onların bütçesinden çok daha küçük bir bütçe ile ) aşık atıyor, iyi bir sistem, iyi bir savunma, başında iyi bir teknik adam olduğu için.
Atletico Madrid onlar kadar zengin ve gösterişli değil, ama hata yapmamaya odaklanarak , orada kalabiliyor . Koşullar ne olursa olsun kaybetmemek için oynuyor, bu büyük bir psikolojik güç. Her babayiğidin harcı değil. İyi bir savunma, iyi bir sistem, akıllı bir antrenör sizi -görünürde- çok daha büyük rakiplerle aynı oyunda tutabilir.
Penaltı atılırken bakamayan bir insanım. Golü atacakların tarafındaysam, ya atamazsa ihtimali beni çok gerdiği için, ya da o gol o sırada hayati önemde ise, asla bakamıyorum. Mesela gol yiyecek olan taraftaysam o kadar zorlanmıyorum. Nasıl olsa yiyeceğiz gibisine. Oralar gergin yerler, demek istediğim; işi penaltılara bırakmamak gerekiyor. İnsan bazen bir kesinlik istiyor. Bazen de kazanmak için değil, sadece kaybetmemek için oynamak gerekiyor, her zaman değil, bazen.
İsviçreli psikiyatr Carl Jung’a göre mutluluğun beş formülü şöyleymiş:
1-Fiziksel ve ruhsal sağlık
2-Samimi yakın ilişkiler
3-Sanat ve doğadaki güzellikleri algılayabilme
4-Yeterli seviyede mesleki tatmin
5-İnanç veya felsefi bakış açısı
Elbette bunların ötesinde, öncelikle geçim derdinin olmaması da gerekiyordur diye tahmin ediyorum.Zira geçim derdi varsa bir yerde, geri kalan her şeyin huzurunu ve neşesini kaçırıyor. Ancak geçim derdi aşılmışsa fiziksel ve ruhsal sağlıktan , mesleki tatminden söz edebiliriz. Eczane eczacılığı dar bir boğazdan geçiyor. Benim mesleğe başlamamla birlikte birkaç oyun değiştirici
süreç yaşandı. En önemli ikisi;
2005’te SSK reçeteleri serbest eczanelerden karşılanmaya başlandı. Oyun değişti.
2012‘de Eczane açmakla ilgili yasa değişti.Oyun değişti.
Bizler de bu hamlelere karşılık verdik bir şekilde, elimizden geldiğince uyum sağladık. Ancak şu anda yaşadığımız şey, bunlardan öte, azar azar ve her gün farklı dozlar halinde (günde bir, tok) aldığımız olumsuzluklar şeklinde karşımıza çıkıyor. Nerdeyse her gün, bizi olumsuz etkileyecek bir tutum ya da kural ile karşılaşıyoruz, öyle ki, hiçbir şeye şaşırmaz olduk. İyi bir şey olunca şaşırıp seviniyoruz. Eczaneler şu anda ilerleme, hücum gibi konulardan çok savunmada kalıp hayatta kalmaya odaklı gibiler. Eczanede gol yememek, yenilmemek, savunmayı güçlendirmek nasıl olabilir ?
Kontrolsüz borçlanmayı durdurmak.
Nakite ve satışa dönmeyecek stoğa girmemek.
Masrafları olabildiğince azaltmak.
Hiç bir hastayı, müşteriyi kaybetmemek. Elimizdekini kaybetmemek.
Motivasyonu kaybetmemek.
İtibari kaybetmemek.
Vadesi iyi ayarlanmış senetler, çekler, ödemeler.
Vadesi iyi ayarlanmış kredi kartı ekstreleri.
Personel için net görev tanımı.
Az ve hızlı dönen bir stok devri.
Stoğu takip etmek, SKT dolmadan hepsini paraya çevirmek.
Günlük hedef belirlemek ve onu tutturmak.
Sadece o güne, o haftaya odaklanarak, o zamanın kalitesini arttırmak.
Çok hedef bizi dağıtabilir, az hedef odaklanma sağlayabilir. Eczacı için ise, her şeyden önce psikolojik olarak lider konumda olmak. Sakin, telaşsız, soğukkanlı. Şunu unutmayalım her şeyi yapmak liderlik değildir. Her şeyi yaparak daha iyi olmaya çalışıyorsak, daha iyi olamayacağız. Bunu da atlatacağız diyen barışçıl ve yapıcı bir zihin inşa edeceğiz.. Gerekli gücü, yakıtı, enerjiyi (maddi ve manevi )depolayınca yeniden harekete geçebiliriz. Bazen gerçekten de güvenli alanda, yavaş hareket ederek ilerlemek gerekiyor. Bazen
sadece hayatta kalma modunu açmak ve tasarrufa odaklanmak gerekiyor. Bazen sadece o günü kurtarmak ve küçük kazanımların altını çizip takdir vermek gerekiyor.
Jeffrey K. Liker’in “Toyota Tarzı Liderlik” kitabında , “Toyota Motor Corporation”ın başarı modeli üç maddede özetlenir;
1-Sürekli İyileştirme ; Kaizen
2-İsrafı yok etme
3- İnsan odaklı yönetim (Çalışanların hatalarını gizlemeye değil görünür olmasına yönelik bir
kültür, hatadan utanılmıyor, hatadan öğreniliyor )
Futboldan, trafik ışıklarından ve Toyota’dan öğrendiğim kadarıyla şu anda eczaneler olarak yapacaklarımız da bunlara benzer şeyler olacak.
Olabildiğince net ve tutarlı bir biçimde yönetimi sadeleştireceğiz, her gün küçük şeyleri iyileştirip, güvenli adımlar atacağız. Hiç bir insanı kaybetmeyeceğiz. Markamızı ve prestijimizi kaybetmeyeceğiz. Güvenli alanda kalarak, soğukkanlılığımızı koruyacağız. Her gün sistem kurmaya devam edeceğiz. Savunma hattını güçlendireceğiz. Bugün hayatta kalacağız. Bugün ayakta kalacağız.
Yarına da yarın bakacağız.
Bu yıl olanlar oldu.
Artık önümüzdeki maçlara bakacağız.
