Azelaik asit, arpa, çavdar ve buğdayda doğal olarak oluşan 9 karbonlu, doymuş bir dikarboksilik asittir. Oleik asidin oksidasyonuyla veya serbest ve esterleşmiş yağ asitlerinin kimyasal, fiziksel ve biyolojik oksidasyonuyla meydana gelmektedir.
Bu bileşen cilt bakımında, özellikle hassas ve akneye eğilimli cilde sahip olanlar için tahriş riski oldukça az olduğundan son dönemlerde daha popüler hale gelmiştir. Antibakteriyel,
keratolitik, komedolitik, antienflamatuar ve antioksidan aktiviteye sahiptir. Çeşitli etki
mekanizmaları sayesinde azelaik asit, akne vulgaris, inflamatuar rosacea, eritematelenjiyektazik rosacea, perioral dermatit, melazma ve postinflamatuar hiperpigmentasyon dahil olmak üzere bazı yaygın dermatozları tedavi etmek için kullanılabilmektedir. Azelaik asit katelisidin, kallikrein ve serin proteaz aktivitesini inhibe ederek antienflamatuar etki gösterir. Azelaik asit rozacea olan hastalarda hem papülopüstüler lezyon sayısını hem de eritemi azaltmaktadır.
Azelaik asit karmaşık bir moleküldür ve klinik kullanımına ilişkin bilgiler sürekli olarak
gelişmektedir. Pityrosporum mantar misel metabolizmasının bir yan ürünü olan bu dikarboksilik asit, tirozinazın rekabetçi inhibisyonu yoluyla hipopigmentasyon indükleyicisi
olarak da dikkat çekmiştir. Hem oksidatif doku hasarında azalmaya yol açarak hem de inflamasyonlu bölgede melanin oluşmasını azaltarak hiperpigmentasyonda etkili olduğu
bilinmektedir. Azelaik asidin etkisi, hiperaktif melanositlerin enerji üretimini ve / veya DNA
sentezini inhibe etme kabiliyetine ve kısmen de antitirozinaz aktivitesine bağlıdır. Bu özellikleri ile topikal hiperpigmentasyon önleyici aktif içerikler arasında hassas ciltlerin tercih edebileceği bir alternatif olabilir.
Keratolitik etkisiyle akne ve akne Lekelerinde de başarılı bir moleküldür. Yapılan bir çalışmada azelaik asidin, sebum bileşimi veya sebase bezlerin büyüklüğü üzerinde herhangi
bir etkisinin olmadığı fakat epidermal keratinizasyonu değiştirdiği görülmüştür. Ayrıca sebase bezleri sitümile eden dihidrotestosteron (DHT)’un oluşmasını sağlayan 5-α redüktaz
enzimini inhibe eder ve aknenin bir diğer sebebi olan Propionibacterium Acnes kolonizasyonunun azalmasını sağlar. Bakteriyostatik bir etkiye sahiptir.
Azelaik asitin kullanılabileceği durumlar özetle hiperpigmentasyon, rozaceae ve akne ve akne lekeleridir. Bu popüler bileşiğin topikal kullanımının hamilelikte güvenli olduğu kanıtlanmıştır ayrıca emzirme döneminde kullanım için de güvenli görünmektedir.
Kaynaklar
1.Castle DJ, Morkell D. Imagined ugliness: a symptom which can become a disorder. Med J Aust. 2000;173:205)
2.Draelos ZD. Noxious sensory perceptions in patients with mild to moderate rosacea treated with azelaic acid 15% gel. Cutis. 2004;74:257.
3.Nazzaro-Porro M. The use of azelaic acid in hyperpigmentation. Rev Contemp Pharmacother. 1993;4:415.
4.Nguyen QH, Bui TP. Azelaic acid: pharmacokinetic and pharmacodynamic properties and its therapeutic role in hyperpigmentary disorders and acne. Int J Dermatol. 1995;34:75.
5. Schulte BC, Wu W, Rosen T. Azelaic Acid: Evidence-based Update on Mechanism of Action and Clinical Application. J Drugs Dermatol. 2015 Sep;14(9):964-8. PMID: 26355614
6.Aytekin, M. (2008). Azelaik Asit İçeren Topikal Sıvı Kristal Formülasyonların Tasarımı Ve
Değerlendirilmesi 3(4).
7. Fitton A, Goa KL. Azelaic acid. A review of its pharmacological properties and therapeutic efficacy in acne and hyperpigmentary skin disorders. Drugs. 1991 May;41(5):780-98. doi:
10.2165/00003495-199141050-00007. PMID: 1712709
