KOLAJEN TAKVİYESİ KULLANIRKEN NELERE DİKKAT EDELİM?

Kolajenler cilde esneklik verir, sıkılaştırır, cilt elastikiyetini sağlar, saç ve tırnakları güçlendirir ve aynı zamansa iskelet ve kas sağlığı üzerinde çok önemli etkileri vardır. Kolajen üretimi 25 yaşa kadar artar, 25 yaştan sonra azalmaya başlar. 25 yaştan sonra kolajen üretimi her yıl %1, menopoz sonrası ise her yıl %5 azalır. Bu azalma sonucunda cilt giderek sarkar ve kırışık bir görünüme sahip olur. Günümüzde ise cilt sağlığını korumak, cilt elastikiyetini artırarak cildi daha genç tutmak için kolajen takviyeleri kullanılmaktadır. O zaman bu kolajen takviyelerini kullanırken nelere dikkat etmemiz lazım?

Hangi tip kolajen ne için?

İnsan vücudunda 28 farklı tipte kolajen bulunur. En yaygın olarak bulunan kolajenler tip 1, 2, 3, 5 ve 10’dur. Bu farklı tiplerdeki kolajenler farklı dokularda yoğun olarak bulunarak farklı etkilere yol açarlar. Bu nedenle kolajen takviyesi kullanırken aldığınız takviyenin hangi tip kolajen içerdiğine dikkat etmemiz gerekir.

• Kolajen tip 1: Vücudumuzda bulunan kolajenin %90’ı tip 1 kolajendir. En çok cildimizde bulunur ve cilde elastikiyet verir. Cildimizin dışında tendon ve kemikte bulunur.
• Kolajen tip 2: Eklem kıkırdağını oluşturan kolajenlerin %60’ı tip 2 kolajendir.
• Kolajen tip 3: Cilt, uterus ve kan damarlarında bulunur. Ciltte bulunan kolajenin %15’i tip 3 kolajendir.
• Kolajen tip 5: Böbrekte, lens kapsülünde ve endotelyal hücrelerde bulunur.
• Kolajen tip 10: Kan damarları, düz kas hücrelerinde bulunur.

Kolajen takviyelerinin içeriğinde genelde tip 1, 2 ve 3 kolajen bulunur. Cilt sağlığı için hazırlanmış ürünlerde genelde sadece tip 1, hem cilt hem de eklem sağlığı için hazırlanmış ürünlerde tip 1, 2, ve 3, sadece eklem sağlığı için olan ürünlerde ise tip 2 kolajen bulunur.

Kolajenin molekül büyüklüğü önemli!

Kolajen hidrolizatı, hayvan deri ve kemiklerinden elde edilen kolajen proteininin enzimatik veya asidik hidrolizi sonucunda oluşan suda çözünür formdaki protein hidrolizatıdır. Molekül ağırlığı ortalama olarak 2000-5000 Dalton aralığındadır. Bu sayede sindirimi ve biyoyararlanımı iyidir. Molekül ağırlığının az olması biyoyararlanımı artırır. Piyasada bulunan kolajen ürünleri genelde 2000 dalton ağırlığındadır. Ancak üretici markadan markaya değişiklik arz edebilir. Bu nedenle daha doğru bilgi için eczacınıza danışabilirsiniz.

Balık kolajeni mi Sığır kolajeni mi?

Her iki kolajende 20 farklı aminoasit içerir. Aminoasit içerikleri yaklaşık olarak benzerdir. Sığır kolajenleri, tip 1 ve tip 2 olabilirken, balık kolajeni daha çok tip 1 kolajenden oluşur. Sığır kolajeni, balık kolajenine göre 2 kat daha fazla hidroksiprolin içerir. Hidroksiprolin ise kolajenin stabilitesini artırır ve denatürasyon sıcaklıklığını yükseltir¹. Molekül büyüklüğü açısından piyasada bulunan balık ve sığır kolajenleri genelde aynı molekül büyüklüğündedir. Klinik açıdan benzer etkiler gösterirler. Sığır kolajeni temini kolay olduğu için genel olarak daha ucuzdur. Dini ve kültürel sebeplerden dolayı balık kolajeni tercih edilebilir. Kolajen sığır, domuz ve balıktan elde edilebilir. Dini çekinceleri olan hastalar helal sertifikası olan kolajen preparatlarını tercih edebilirler.

Hyalüronik asit ne işe yarar?

Hyalüronik asit cildin nemli kalmasını sağlayan, cilt elastikiyetini koruyan, cildimizde ve eklemlerimizde bulunan bir maddedir. Cildin pürüzsüz, gergin ve sağlıklı görünmesini sağlar. Güçlü su tutma kabiliyeti sayesinde cildin doğal dolgusunu oluşturan maddedir. Estetik operasyonlarda bu nedenle dolgu maddesi olarak cilt altına enjekte edilerek kullanılır. Hyalüronik asit, komodojenik olmaması nedeni ile gözenekleri kapatmadan yoğun bir nemlendirme sağlar. Kolajen takviyeleri içerisinde bulunan hyalüronik asit var olan kırışıklıkların doldurulması ve cilt neminin artırılmasına katkı sağlar.

C vitamini ile almak gerekli mi?

Kolajen vücutta kolajenaz enzimi tarafından aminoasitlere parçalanmaktadır. Bu parçalanma kolajenin cilt ve bağ doku üzerinde olumlu etkilerinin olmasını engeller. Antioksidanlar özellikle c vitamini, kolajenaz enzimini inhibe ederek kolajenin parçalanmasını önler. Kolajen takviyesi kullanmak aynı zamanda kolajen sentezini uyarır. C vitamini parçalanmayı önlediği gibi kolajen sentezi içinde gerekli olması nedeni ile kolajen takviyesiyle birlikte alınması faydayı artırır³. C vitamini bu etkiler dışında yara iyileşmesini hızlandırır, ve cilt onarımına katkı sağlar. Kolajen takviyesi alırken içeriğinde c vitamini olup olmadığını kontrol etmeniz fayda var. Eğer takviye içeriğinde c vitamini yoksa uygun c vitamini kullanımı için eczacınıza danışabilirsiniz.

Kolajen takviyesindeki Glutatyonun etkisi nedir?

Glutatyon en güçlü antioksidan maddelerden biridir. Serbest radikallerin hücrelerimize zarar vermesini önler. Serbest radikaller modern yaşamın getirdiği koşullar, şehir hayatı, kirlilikler, sağlıksız beslenme, stres gibi nedenlerle artabildiği gibi alkolün glutatyon sentezini inhibe ederek serbest radikalleri artmasına nedeniyle de cilt sağlığını olumsuz etkileyebilir⁴. Aşırı alkol kullanımı sonunda cilt sağlığı bozulur. Düzenli alkol kullanan bireylerin detoks amaçlıyla glutatyon kullanması faydalı olacaktır. Glutatyonun, cilt üzerine önemli bir etkisi daha var. Glutamat, sistein ve glisinden oluşan bir tripeptit olan glutatyon, cilt beyazlatma etkisine sahiptir. Tirozinazı inhibe eder, endojen bir antioksidandır, ciltteki inflamasyonu azaltır, melanin üretimini siyah veya kahverengi ömelaninden sarı-kırmızı olan feomelanine çevirir. Feomalenindeki artış cilde daha aydınlık ve beyaz bir görünüm sağlar. Filipinli kadınlarda yapılan bir çalışmada yan etki görülmeksizin glutatyon kullanımı, ciltte aydınlatıcı bir etki oluşturduğu klinik çalışmalarda gözlemlenmiştir⁵. Glutatyon nörotoksik, karsinojenik ağır metaller, sigara gibi cilde zarar veren maddelerin vücudumuzdan atılmasını kolaylaştırır. Bu nedenle özellikle ciltte leke problemi olanlar, sigara ve alkol kullanımı olan hastalar ve daha aydınlık bir cilt isteyen hastaların glutatyon içeren bir kolajen takviyesi kullanmasında fayda vardır.

Biotin’in faydaları neler?

Biotin mayada bulunan bir dizi büyüme faktörüdür. Başlangıçta “bios” olarak adlandırılmıştır. 20. yüzyılın başlarında bios; miyoinositol, pantotenat ve biotin olarak tanımlanmıştır. Biotin ayrıca karaciğerde de bulunur ve H vitamini, B7 vitamini, faktör S gibi isimlerle de anılmıştır. Hayvanlarda, çiğ yumurta akının tüketilmesi ile (biotin içerir) dermatoz ve tüy dökülme sorunlarının azaldığı gözlemlenmiştir. Biotin eksikliğinde dermatitler, saç dökülmesi, konjunktivit ve bazı nörolojik semptomlar görülür⁶. Kolajen takviyelerinin içerisine biotin saç dökülmesini azaltmak ve sağlıklı saç büyümesini desteklemek ve eksikliğinde oluşabilecek cilt rahatsızlıklarını önlemek amacıyla koyulur. Kolajen takviyelerinin içerisinde biotin çok yüksek dozlarda bulunmaz. Eğer şiddetli bir saç dökülmesi probleminiz varsa, doktorunuza ve eczacınıza daha yüksek doz biotin içeren takviyeler konusunda danışabilirsiniz.

Kaynaklar:

1. Silva TH, Moreira-Silva J, Marques ALP, Domingues A, Bayon Y, Reis RL. Marine origin collagens and its potential applications. Mar Drugs. 2014;12(12):5881-5901.
2. Carvalho A, Marques A, Silva T, Reis R. Evaluation of the Potential of Collagen from Codfish Skin as a Biomaterial for Biomedical Applications. Mar Drugs. 2018;16(12):495.
3. Bilek Ersus S, Bayram Kaya S. Kolajen Hidrolizatının Fonksiyonel Bir Bileşen Olarak Gıda Endüstrisinde Kullanılması. Akad Gıda. 2015;13(4):327-334.
4. Lauterburg BH, Velez ME. Glutathione deficiency in alcoholics: risk factor for paracetamol hepatotoxicity. Gut. 1988;29(9):1153-1157.
5. Handog EB, Datuin MSL, Singzon IA. An open-label, single-arm trial of the safety and efficacy of a novel preparation of glutathione as a skin-lightening agent in Filipino women. Int J Dermatol. 2016;55(2):153-157.
6. Mock DM, DeLorimer AA, Liebman WM, Sweetman L, Baker H. Biotin deficiency: an unusual complication of parenteral alimentation. N Engl J Med. 1981;304(14):820-823.