Jovana Brkic, Charles Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi Sosyal ve Klinik Eczacılık Anabilim Dalı, Prag, Çekya
Öznur Özkan Altıparmak Charles Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriatri ve Gerontoloji Anabilim Dalı, Prag, Çekya
Betul Okuyan Marmara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Klinik Eczacılık Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
EuroAgeism, yaş ayrımcılığı anlamına gelen yaşçılığın farklı yönlerine odaklanan araştırmacıların, politika belirleyicilerinin ve sosyal ve sağlık uzmanlarının yer aldığı çok disiplinli, çok sektörlü, bilim politikası uluslararası ağıdır. Yenilikçi Eğitim Ağı- EuroAgeism, yaş ayrımcılığı alanında henüzkariyerinin başlangıcında olan araştırmacıların eğitimine hizmet etmektedir. Yüksek profilli üniversiteler, araştırma kurumları ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan bir konsorsiyum tarafından yürütülmektedir. Yenilikçi Eğitim Ağı, programlarının mezunlarının yaş ayrımcılığının global ve multi/profesyonel alanlarında bilim insanı, eğitimci, bilim danışmanı, politikacı veya yasa koyucu olarak pozisyon almasını ve böylelikle gerçek bir diyalog için fırsat oluşturarak bilim ve politikayı birleştirmeyi amaçlamaktadır. Projenin amacı farklı alanlarda yaşlı bireylerin yaşam kalitesini arttırmaktır. Proje kapsamında desteklenen toplam 15 araştırma programının her biri, yaşlı yetişkinlerin işgücüne aktif katılımını artırmanın, ilaçlara, mal ve hizmetlere güvenli erişim ile ilgili yaş ayrımcılığının irdelenmesinin ve yaşlı dostu bir toplumu teşvik etmenin yollarını araştırmaktadır. EuroAgeism projesi; yaşlı bireylere ve yaşlanmaya karşı düşünme, hissetme ve hareket etme şeklimizi değiştirmeyi hedeflemektedir.
Bu kapsamda EuroAgeism Ufuk 2020 projesinin desteklediği yedinci çalışma (FIP7); ‘Avrupa’daki Yaşlı Hastalarda İlaç Güvenliği ve İlaç Yönetimi Hizmetlerinin Varlığı ve Uygun Olmayan Reçeteleme’ (Hibe numarası: 764632-H2020-MSCA-ITN-2017-2021 – Proje türü: Horizon 2020 ITN-MCSF Grant) adlı program olup, Prof.Dr. Daniela Fialova tarafından yürütülmektedir. Bu programın (FIP7) henüz kariyerinin başlangıcındaki araştırmacısı (Early Stage Researcher-ESR) Jovana Brkic iken, Türkiye’deki kariyerinin başlangıcındaki araştırmacısı ise Arş.Gör. Öznur Özkan Altıparmak’tır. Türkiye’de programın sorumlu araştırmacısı ise Doç. Dr. Betul Okuyan’dır. Projede toplam 10 ülke yer almaktadır. Projede Türkiye dışında yer alan ülkeler Orta ve Doğu Avrupa’dan Çekya, Sırbistan, Hırvatistan, Estonya, Bulgaristan ile Batı ve Güney Avrupa’dan İspanya, Belçika ve gelişmekte olan ülkelerden ise Etiyopya ve Hindistan’dır. Bu araştırma projesi, Türkiye’de İstanbul, İzmir ve Antalya’da serbest eczanelerde yaşlı hastaların demografik ve klinik verileri incelenerek sürdürülmektedir. FIP7 programı kapsamında devam eden araştırma sürecinin yanı sıra bilgi ve deneyim paylaşımı, araştırmacıların iş birliği ve konuya ilişkin yetkinliklerinin arttırılması adına periyodik olarak eğitim faaliyetleri ve bilimsel toplantılar düzenlenmektedir. Bunlardan son ikisi ülkemiz araştırmacılarının da katılımıyla 8-9 Şubat 2019 tarihinde Tampere Üniversitesi, Finlandiya ve 26-27 Ekim 2019 tarihinde Ljubljana, Slovenya’da gerçekleştirilmiştir.
Yaşlılıkta çok fazla ilacın bir arada kullanımının, her zaman akılcı geriatrik reçeteleme özelliklerini göstermediği görülmektedir. Bu durum geriatrik sendromların daha sık ve şiddetli görülmesi ve hastaneye yatışlarda, geriatrik engellilikte, kırılganlıkta ve sağlık maliyetlerinde artış gibi birçok olumsuz sonucu olabilenuygunsuz veya yetersiz reçetelemeye yol açabilmektedir. EuroAgeism projesi FIP7 programı dahilinde yürütülen çalışmanın amacı, çeşitli ülkelerin farklı bölgelerindeki yaşlı hastalarda akılcı ilaç reçetelemesinin ve akılcı ilaç tedavisinin değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasıdır. Proje yaşlılar için ilaç güvenliği ve ilaç yönetim hizmetlerinin varlığı ve yaşlı hastalarda uygunsuz reçeteleme ile ilgili lokal, ulusal ve uluslararası düzeydeki araştırmaları kapsamaktadır. Sürdürülen araştırmalar, yapılan eğitim toplantıları ve bilimsel organizasyonlar, özellikle ülkeden ülkeye farklılık gösteren bakım ortamlarında klinik eczacılık hizmetlerinin geliştirilmesindeki deneyimleri, sorunları, avantajları ve dezavantajları hakkında fikir alışverişinde bulunmaya ve araştırma faaliyetlerine fırsat tanıyarak; ülkeler arası stratejik planlama için uygun bir platform sunmaktadır.
EuroAgeism projesine bağlı FIP7 programının sonuçlarının ulusal ve Avrupa düzeyinde geriatri klinik eczacılığının gelişimini destekleyeceği ve yaşlı hastalarda uygunsuz reçetelemede sıkça karşılaşılan sorunları önlemek adına yeni ulusal ve Avrupa Birliği tabanlı öneriler ve politikalar geliştirmesi beklenmektedir.
