Ozempic ve Wegovy gibi zayıflama iğnelerinin etken maddesi semaglutid için patent süresinin dolmasıyla birlikte, çok daha uygun fiyatlı jenerik ilaçların önü açıldı. Hindistan başta olmak üzere onlarca firmanın piyasaya girmesi beklenirken, pahalı tedavilere ucuz erişimin artırması öngörülüyor.
Zayıflama amaçlı kullanılan ve son yıllarda popülerliği artan iğne tedavilerinde fiyatların ciddi şekilde gerilemesi gündemde. Bunun en önemli nedeni, söz konusu ilaçların temel etken maddesi olan “semaglutid” için kritik bir patent süresinin sona ermesi.
Dünyanın önde gelen ilaç üretim merkezlerinden Hindistan’da, Ozempic ve Wegovy gibi ilaçlarda kullanılan semaglutid maddesine ilişkin patent koruması cuma günü itibarıyla ortadan kalktı. Bu gelişme, aynı içerik ve etkiye sahip daha uygun fiyatlı jenerik ürünlerin kısa sürede piyasaya sunulmasının önünü açıyor.
Jenerik ilaçlar, bir ürünün patent süresinin dolmasının ardından farklı üreticiler tarafından aynı etken madde ve formda geliştirilebiliyor. Orijinal ilacı geliştiren firmalar yüksek Ar-Ge ve yatırım maliyetleri nedeniyle ürünlerini belirli bir süre patentle korurken, bu yükümlülükleri taşımayan üreticiler daha düşük maliyetlerle benzer ilaçları satışa sunabiliyor.
Uzmanlara göre bu değişim, özellikle orta gelir grubundaki ülkelerde bugüne kadar pahalı olduğu için erişimi sınırlı kalan tedavilere ulaşımı önemli ölçüde kolaylaştırabilir.
Bununla birlikte, söz konusu iğnelerin bazı yan etkileri de bulunuyor. Kullanıcılar arasında bulantı ve çeşitli sindirim sistemi sorunları yaygın olarak rapor edilirken, ilacı bırakan kişilerde kilo artışının hızlı şekilde geri dönebildiğine dair çalışmalar da dikkat çekiyor.
Bu ay yayımlanan bir araştırmaya göre, 2026 yılının sonuna kadar semaglutid ile ilgili ana patentlerin süresi, küresel obezite yükünün yüzde 48’ini kapsayan 10 ülkede sona erecek. Bu ülkeler arasında Türkiye, Brezilya, Çin, Güney Afrika ve Kanada da yer alıyor.
Piyasada yoğun rekabet bekleniyor
Patent süresinin dolması, Hindistan’daki ilaç şirketleri arasında rekabeti hızlandırdı. AFP’nin ulaştığı bilgilere göre, en az dört büyük üretici jenerik semaglutid iğnelerini piyasaya sunmaya hazır durumda. İlk ürünlerin hafta sonu itibarıyla satışa çıkabileceği ifade ediliyor.
Araştırma şirketi Pharmarack ise Hindistan pazarında çok kısa sürede geniş bir ürün çeşitliliği oluşacağını öngörüyor. Şirketin Başkan Yardımcısı Sheetal Sapale, 50’den fazla markanın piyasada yer alabileceğini belirtiyor.
İlaç üretiminde küresel ölçekte önemli bir kapasiteye sahip olan Hindistan, daha önce koronavirüs salgını sırasında da dünya genelinde aşı tedarikinde kilit rol üstlenmişti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ülkede bir yandan yetersiz beslenme ciddi bir sorun olmaya devam ederken, diğer yandan artan gelir seviyesi ve kentleşme ile birlikte obezite oranları da yükseliyor. Mart ayında açıklanan resmi verilere göre, kadınların yüzde 24’ü, erkeklerin ise yüzde 23’ü fazla kilolu ya da obez durumda.
Türkiye’de tablo dikkat çekiyor
Ekim 2025’te NTV’ye konuşan Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, “Türkiye’de kilosu ideal olan insan sayısı yüzde 30 ve gerçekten çok az. Yüzde 65-70’e yakın insan kilolu” demişti.
Bu yıl mart ayında Anadolu Ajansı’na açıklama yapan Halk Sağlığı Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol ise Türkiye’de fazla kilolu ve obez oranının toplamda yüzde 66 olduğunu belirterek, “Her 3 vatandaşımızdan 2’si olması gerektiği kilonun üzerinde” bilgisini paylaşmıştı.
