Peptit, peptit bağları ile bağlanan bir grup aminoasittir. Bazıları insan vücudunda doğal olarak bulunur
ve savunma, bağışıklık, büyüme, homeostaz ve üreme dahil olmak üzere çeşitli fizyolojik süreçlerde
özellikle sinyal molekülleri veya düzenleyici moleküller olarak çeşitli biyolojik roller oynamaktadırlar.
Son zamanlarda, dermatoloji ve kozmetik sektörü için, ekstraselüler matriks sentezi, pigmentasyon,
doğal immünite ve inflamasyonda rol alan kısa, kararlı ve sentetik peptitler geliştirmiştir. Bu
geliştirilen peptitler reseptörler ile etkileşerek büyüme faktörleri ve sitokinlerin etkinliklerini taklit
eder ve yaşlanmanın yavaşlaması gibi klinik etkiler sağlarlar.
Peptitler kolajen ve elastin sentezini uyarmakta, yara iyileşmesini hızlandırmakta, fibroblast
proliferasyonunu artırmakta ve büyüme faktörleri veya sıkılaştırıcı ajanlar gibi davranabilmektedirler.
Topikal veya kozmesötik ürünlerde kullanılan dört ana peptit türü arasında sinyal peptitleri, enzim
inhibitör peptitler, nörotransmitter-inhibitör peptitler (veya nöropeptitler) ve taşıyıcı peptitler
bulunmaktadır.
Sinyal Peptidleri
Yaşlanmayı önlemeye yönelik ürünlerde büyük ölçüde aktif bileşikler olarak kullanılan sinyal
peptitleri, deri fibroblastlarını uyarabilen ve kolajen ve elastik liflerin üretimini arttıran bir peptit
sınıfıdır. Hücre büyümesi ve göçünden sorumlu ana faktör olan protein kinaz C’yi aktive ettikleri için
büyüme faktörleri olarak da davranabilmektedirler.
Enzim İnhibitör Peptitler
Enzim inhibitörü peptidler, bir enzimi doğrudan veya dolaylı olarak inhibe eder. Soya fasulyesi
proteini veya peptidler, soya fasulyesi tohumlarından doğal olarak ekstrakte edilen enzim inhibitör
peptidler, proteinazların oluşumunu engeller. Soya proteini, yaşlanma karşıtı, cilt nemlendirici, güneş
karşıtı ve saç geliştirici ajan olarak sıklıkla kullanılmaktadır.
Nörotransmitter İnhibitör Peptitler
Kas kasılması, ince çizgiler ve kırışıklıklar gibi yaygın yaşlanma belirtilerini azaltmak için başka birstratejidir. Nörotransmitter inhibitör peptitler, yüz kaslarının istemsiz
hareketleri sonucu kırışıklıkların oluşması üzerindeki zayıflatıcı etkileri nedeniyle, yaşlanma
karşıtı kozmetiklerde kullanılmaktadır. Bu peptitler nörosekresyonu spesifik olarak inhibe
etmekte ve dolayısıyla nörotransmitter inhibitör peptitler olarak adlandırılmaktadr.
Taşıyıcı Peptidler
Taşıyıcı peptitler, bakır ve manganez gibi oligoelementlerin deriye taşınması ve epitelyal hücreler
tarafından alınması gibi taşıma ve stabilize etme işlemlerinden sorumludur. Bakır, bu gibi peptitler
tarafından taşınabilen, kolajen sentezi, melanogenez ve süperoksit dismutasyonu (antioksidan etki)
için gerekli olan lizil oksidaz, tirozinaz ve süperoksit dismutaz gibi enzimler için bir kofaktör olmanın
yanı sıra, yara iyileşmesinde rol oynayan metallerden biridir. Ayrıca, bu peptitler anahtar enzim
hareketlerini uyarmaktadır.
Kaynaklar
Kobiela, T.; Milner-Krawczyk, M.; Pasikowska-Piwko, M.; Bobecka-Wesołowska, K.; Eris, I.;
´Swi˛eszkowski,W.; Dulinska-Molak, I. The Effect of Anti-aging Peptides on Mechanical and Biological
Properties of HaCaT Keratinocytes. Int. J. Pept. Res. Ther. 2018, 24, 577–587.
Gorouhi, F.; Maibach, H.I. Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. Int. J. Cosmet.
Sci. 2009, 31, 327–345.
Schagen, S.K. Topical Peptide Treatments with Effective Anti-Aging Results. Cosmetics 2017, 4, 16.
Gorouhi, F.; Maibach, H.I. Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. Int. J. Cosmet.
Sci. 2009, 31, 327–345.
İstanbulluoğlu et al., Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy Volume 39 / Number 2
/ July 2019 / pp. 98-112.
