Papatya Değişik etkilere sahip bir drog Papatya Değişik etkilere sahip bir drog
Aktarlarda satılan papatyaların hiçbiri mayıs papatyası değil! Tıbbi amaçlar için Rumî papatya (Chamaemelum nobile) ve Mayıs papatyası’nın (Matricaria recutita) çiçekleri kullanılır. Drog, çevredeki beyaz,... Papatya Değişik etkilere sahip bir drog

Aktarlarda satılan papatyaların hiçbiri mayıs papatyası değil! Tıbbi amaçlar için Rumî papatya (Chamaemelum nobile) ve Mayıs papatyası’nın (Matricaria recutita) çiçekleri kullanılır. Drog, çevredeki beyaz, dil şeklindeki çiçeklerle, ortadaki sarı, tüp şeklindeki çiçeklerin meydana getirdiği bir çiçek durumudur. Rumî papatyada tüp şeklindeki sarı çiçekler yok denecek kadar az veya yoktur. Her iki papatya da Avrupa Farmakopesi’nde kayıtlıdır, bazı farklılıklar olsa da, kimyasal yapıları ve kullanılışları benzerdir. Eczacılıkta halen mayıs papatyası ve bundan elde edilen ekstrakt ve ekstreler daha çok ve yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu yüzden, mayıs papatyası hakkındaki önemli bilgilerin ana hatlarından bahsedeceğim. Avrupa Farmakopesi’nde papatya uçucu yağı ve papatya ekstrefluidi de kayıtlıdır. Ekstrefluitte, papatyanın etkili maddelerinin hemen hepsi bulunmaktadır. Kimyasal yapı Yapısında mavi renkli bir uçucu yağ (%0. 5-1. 5), flavonoitler (%0. 5-3), kumarinler, poliholozitler, fenolik asitler, seskiterpen laktonlar ve diğer maddeler bulunur. Uçucu yağın ana maddeleri: (-)- α – bisabolol, bisabolol oksitleri, bisabolon oksit ve kamazulendir. Uçucu yağın mavi rengini kamazulen verir. Kamazulen, distilasyonla uçucu yağ elde edilişi sırasında ve diğer etkenlerle matrisin denen maddeden meydana gelmektedir. Flavonoitler ise daha çok metoksi flavon ve flavononlardır. Kumarin olarak da umbelliferon ve herniyarin söylenebilir. Kimyasal yapısı iyi bir şekilde araştırılmış bir drogtur. Çok sayıda maddeyi yukarıdaki listeye ilâve etmek mümkündür. Papatya ve etkili maddeleri üzerinde yapılan pek çok araştırma, artık papatyanın bir bitkisel ilaç olarak kabul edilebileceğini ortaya çıkarmıştır. Kimyasal yapı – etki ilişkisi Papatyanın kullanımında en etkili olan maddeler uçucu yağ ve flavonoitlerdir. – bisabolol, oksitleri ve kamazulen kullanılarak yapılan invivo ve invitro deneylerde, bu maddelerin antienflamatuvar; α – bisabolol ve oksitlerinin ise kuvvetli antispazmodik etkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Papatyada bulunan flavonoitlerin de antienflamatuvar ve antispazmodik etkilerinin olduğu gösterilmiştir. α – bisabololün antiülser, apigeninin sedatif ve papatya ekstraktının sedatif, antimikrobiyal etkilere sahip olduğunu gösteren çalışmalar da bulunmaktadır. Klinik çalışmalardan birkaç örnek • Enflamasyonlu dermatiti olan hastalarda yapılan mukayeseli bir çalışmada, papatya ekstresi ile tedavi edilen hastalarda, hidrokortizona eşit, florokortin butilesteri ve bufemaks’dan daha iyi – yüksek etki elde edilmiş. • 98 kanser hastasına, standart papatya ekstresi preparatının günde 3 defa yerel uygulanması sonucu, kemoterapi ve şua tedavisi sonunda hastanın ağzında meydana gelen yaraların azaldığı tespit edilmiştir. • Orta derecede atopik egzamalı 72 hastada, papatya ekstresi taşıyan krem, hidrokortizon kremi ile karşılaş- tırılmış, 2 hafta sonra, papatya ekstresi taşıyan kremin kaşıntı, çöküntü, kızarıklık gibi belirtilerin giderilmesinde hidrokortizon merheminden çok iyi olduğu tespit edilmiştir. • Gastrit, gaz veya hafif spazmlar şeklinde sindirim sistemi rahatsızlığı şikâyeti olan 104 hastaya, standart papatya damlası günde toplam 5 ml peros verilmiş. 6 hafta sonunda belirtiler bütün hastalarda subjektif olarak düzelmiş, % 44. 2’sinde tamamen kaybolmuş. • İkinci derece hemeroitli, 120 hastaya papatya ekstreli merhem uygulanmış. Hastalarda kaşıntı, yanma, sızıntı, kanama gibi belirtilerin azalması şeklinde iyi sonuçlar alınmış. • Papatya ekstresi, zayıf-orta genel anksiyete hastalarında, 8 hafta kullanılmış ve bu tip hastalarda mutedil bir anksiyolitik olarak kullanılabileceği gösterilmiş. • Papatya ekstresinin hiperaktiflerde dikkat eksikliğinde az da olsa etkili olduğu ama daha ileri çalışmalar yapılması gerektiği bulunmuş. • 2015 yılında, Mayıs papatyası tentü- ründen hazırlanan bir gargara kullanılarak randomize, plasebo kontrollü, 3 körlü klinik bir çalışma yapılmış. Ağzında aft olan hastalara papatya tentüründen hazırlanan ve plasebo gargaralar uygulanmış. Hastalarda afttan dolayı meydana gelen acı ve yanma hissi, aft sayısı ve büyüklükleri karşılaştırılmış. Mayıs papatyası uygulanan hastalarda acı ve yanma Chamaemelum nobile TEMMUZ 2015 61 hissinin azaldığı, aftların sayısında da tedaviye başladıktan 4 gün sonra plasebo uygulananlara göre belirgin bir şekilde azalma olduğu tespit edilmiş. Papatya, hem ekstraktı, ekstreleri hem de taşıdığı maddelerle yapılan bilimsel çalışmaların sonuçlarına uygun olarak Avrupa tipi fitoterapide yaygın bir şekilde ilaç olarak kullanılmaktadır. Bu kullanılışları da özetleyelim. Dahilen Avrupa İlaç Kurumu papatyayı geleneksel bitkisel tıbbi ürün olarak değerlendirmektedir. Papatyanın şişkinlik ve gaz teşekkülü görülen hafif spazmlı gastrointestinal rahatsızlıklarda belirtileri azaltıcı olarak kullanılabileceğini kabul etmiştir. Tedavilerde, çayının günde 3 defa, sıvı esktraktının ise günde 3 defa 1-4 ml dozlarda kullanılması tavsiye edilmektedir. Sindirim sistemi rahatsızlıklarında, hafif spazmlar, gaz, geğirme gibi belirtileri giderici olarak değişik papatya preparatları Avrupa’da eczanelerde satılmaktadır. Avrupa ilaç Kurumu “12 yaş altı çocuklarda kullanımı için yeterli bilgi bulunmamaktadır” demektedir. Ama piyasada çocuklarda karın ağrılarında, bebeklerde gaz sancılarının giderilmesinde kullanılan çok sayıda papatya preparatı bulunmaktadır. Yukarıda belirtilen amaçlar için çayı, çözünen çayı ve damla şeklindeki preparatları kullanılmaktadır. Haricen Avrupa İlaç Kurumu, papatya uçucu yağının derinin, anal ve genital bölgedeki mukozanın hafif tahrişlerinde kullanılabileceğini kabul etmektedir. Piyasada, daha çok değişik papatya değişik ekstrelerini taşıyan ürünler satılmaktadır. Ekstrelerde uçucu yağın etkili maddeleri de bulunmaktadır. Dolayısıyla papatya ekstresi hem papatyanın hem de uçucu yağının etkilerini beraberce sağlamaktadır. Piyasadaki değişik preparatlar kuru ekstresi ve papatya ektrefluidinden hazırlanmaktadır. Piyasadaki ürünlerin haricen kullanı- lışlarını özetlersek: Deri, diş eti ve ağız mukozasının, anüs ve genital organların hafif tahriş ve enflamasyonunda ekstrakt ve merhemleri; solunum sistemi rahatsızlıklarında buğuları kullanılmaktadır. Sulu veya su-alkollü çözeltileri gargara halinde, ağız içinde kemoterapi sonucu meydana gelen mukoza hasarlarında ve diş eti rahatsızlıklarında; değişik dermatitislerde, şeker hastalığı sonucu meydana gelen açık yaraların iyileştirilmesinde banyo halinde kullanılmaktadır. Varis yaralarında, çocukların pişiklerinde, cilt bakımında merhem ve kremleri yaygın bir şekilde kullanılır. Kısacası papatya bitkisel ilaç olarak bilhassa AB’de çok kullanılan bir drogtur. Preparatları bu ülkelerde genellikle eczanelerde satılır yani ilaç kalitesindedir. Yan etkiler Papatya genotoksik değildir. Asteraceae familyasındaki maddelere doğuş- tan alerjisi olanlarda, nadiren de olsa papatyanın da alerji yapması beklenir. Ülkemizdeki durum Papatya, ülkemizde daha çok aktarlarda satılmakta, ayrıca piyasada gıda kalitesinde poşet çayları da bulunmaktadır. Halk, maalesef papatyayı daha çok aktarlardan alıp kullanmakta. Aktarlarda satılan papatyaların tamamı papatyaya benzeyen ve halkın papatya dediği diğer bitkilerin çiçekleridir yani mayıs papatyası değildir. Hemen her yıl yaptığımız araştırmalarda, bu sonuç değişmemektedir. Dolayısıyla, aktardan alınan sözüm ona papatyalar, kimyasal yapıları farklı olduğu için, papatyadan beklenen şifalı etkileri göstermezler. Diğer taraftan, hepatotoksik olan Senecio çiçekleri de papatya olarak satıl
maktadır. Bilhassa bebeklerde kullanımında karaciğerde meydana gelebilecek hasarı düşünmek bile istemiyorum. Hastalara tavsiyeleriniz neler olmalı? Aktarlarda veya bir başka yerde açıkta satılan veya torbalanmış papatya almamalarını, bilinen firmaların, poşet şeklindeki çaylarını kullanmalarını tavsiye ediniz. Bu çaylar M. recutita’dan, sağlıklı şartlarda hazırlanmıştır. Bitkisel çay olarak papatya çayı içilmesi, sıvı alımının yanında papatyanın yararlı etkilerinden de faydalanılmasını sağlayacaktır. Ne yazık ki tıbbi papatya çayı, papatya çözünen çayı, merhemleri, standardize papatya çözeltileri ve damla şeklindeki preparatları henüz ülkemizde bulunmamaktadır. Bu ürünlerin getirilmesini ve kullanılmasını teşvik etmek gerekir. Mutluluk ve sağlık dileklerimle.

Yorum Bulunamadı

Aşağıdaki Yorum bırakmak için ilk olun.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgili Yazılar