LAVANTA UÇUCU YAĞI DAHA ÇOK AROMATERAPİDE KULLANILIYOR LAVANTA UÇUCU YAĞI DAHA ÇOK AROMATERAPİDE KULLANILIYOR
Sedatif ve uyku düzeni için yardımcı Lavanta uçucu yağı, bitkinin çiçek durumlarından veya toprak üstü kısmından buhar distilasyonu ile elde edilir. Uçucu yağ güzel... LAVANTA UÇUCU YAĞI DAHA ÇOK AROMATERAPİDE KULLANILIYOR

Sedatif ve uyku düzeni için yardımcı

Lavanta uçucu yağı, bitkinin çiçek durumlarından veya toprak üstü kısmından buhar distilasyonu ile elde edilir. Uçucu yağ güzel kokusundan dolayı değişik kozmetik preparatların yapısına da girmektedir. Ama, bunların en güzeli bana göre kolonyası. Bil- vesile, atadan eczacı bir ailenin ürettiği lavanta kolonyası, benim gibi lavanta kokusunu sevenlere çare oluyor. Lavanta (Lavandula angustifolia Mill), çok yıllık, kendine has hoş kokulu bir bitki. Yabani olarak yetişir ama artık yaygın bir şekilde tarımı yapılıyor. Bilhassa Akdeniz iklimine sahip ülkelerin denize bakan ama yüksek kısımlarında yetiştiriliyor. Çiçekler, (% 1- 3) uçucu yağ taşır. Avrupa Farmakopesi lavanta çiçeklerinin en az % 1.3 uçucu yağ taşımasını ister.

Kimyasal yapı

Uçucu yağın yapısında yüksek oranda linalol ve linalil asetat bulunmakta. Avrupa Farmakopesi’nde uçucu yağın kalitesi için: % 25-46 linalol, % 25-46 linalil asetat, düşük oranlarda diğer monoterpenler (limonen, kâfur, 1.8 sineol, lavandulol, alfa terpineol,…) taşıması ; sineolün en çok % 2.5, kâfurun ise 1.2 olması istenmektedir.hydrosol-939216

Uçucu yağın kullanılışı

Avrupa İlaç Kurumu lavanta uçucu yağını, çiçekleri gibi geleneksel bitkisel tıbbi ürün olarak kabul etmiş ve “bitkinlik ve hafif stres belirtilerini hafifletme ve uykuya yardımcı olmak” üzere kullanılabileceği tavsiyesini yapmıştır. Doz: per os 20-80 mg. Almanya’da bu amaçla kullanılan kapsülleri bulunmakta.

Per os kullanım için hastalarınıza tavsiye edebileceğiniz çok pratik bir yol “günde 3 defa kesme şeker üzerine 1- 4 damla uçucu yağ damlatılıp şekerin yenmesi”.

Lavanta uçucu yağının banyo suyuna ilâve edilerek de rahatlatıcı olarak kullanılabileceği kabul edilmekte. Bu uygulamada küvete vücut sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta su doldurulur, vücudun tamamının suya girmesi sağlanır, 1 -2 çay kaşığı lavanta yağı ilâve edilir, 10 – 20 dakika banyoya devam edilir. Günde 1 defa bu uygulama yapılabilir. Bu, aromaterapi uygulamasına benzer. Ama kullanılan uçucu yağ miktarı fazla olduğu için bu grupta verdim. Avrupa piyasasında, uçucu yağın değişik sıvılarda çözülmesi veya katı bir taşıyıcıya emdirilmesiyle hazırlanmış banyo preparatları bulunmaktadır.
 Yeterli bilgi bulunmadığı için Avrupa İlaç Kurumu 12 yaş altı çocuklarda, hamile ve emziklilerde kullanılmasını tavsiye etmemekte.

Etki çalışmaları

Lavanta uçucu yağının E. coli, B.subtilis, C.albicans,S.aureus gibi mikroorganizmalara antibakteriyel etkili, P. aeriginosa’ ya etkisiz olduğu bulunmuş

Lavanta uçucu yağının ve linalolün izole kobay barsağına ve sıçan uterusuna spazmolitik etkili olduğu tespit edilmiş.

Elektroşok ile sıçanlarda meydana getirilmiş konvülsiyonlar değişik konsantrasyonlardaki lavanta uçucu yağının intraperitoniyal enjeksiyonu ile % 60-70 oranında azalmış.

Son yıllarda lavanta uçucu yağı üzerindeki çalışmalar daha çok aromaterapideki kullanılışları üzerine. Bu sebepten aromaterapide kullanılışı hakkında daha çok bilgi vereceğim.

Aromaterapide kullanım

Aromaterapide en çok kullanılan uçucu yağlardan biridir. Aromaterapide bilhassa uykusuzluk, huzursuzluk gibi durumlara karşı kullanılmaktadır.

Bir tülbente veya bir bez parçasına 3-5 damla lavanta yağı damlatılır, yatmadan önce 3-4 dakika süre ile, aralı olarak koklanır. Uygulama günde 2-3 defa rahatlatıcı, olarak tekrarlanabilir.
• Pratik bir uygulama – bir beze 3-5 damla lavanta yağı damlatılır yastık- tan 20-25 santim uzağa konur. Uykuya dalmayı kolaylaştırır.

Masaj tatbik edilen aromaterapi uygulamalarında da rahatlatıcı, teskin edici formüllerde çok kullanılmaktadır.

Etkileri üzerinde yapılan araştırmalar


Lavanta yağı üzerinde son yıllarda çok sayıda araştırma yapılmıştır. İşte bunlardan bir kaçı:

Lavanta uçucu yağı damlatılmış pamuklu bir bez parçası, cam silindirlere konmuş. Farelerde değişik maddeler veya elektroşok ile konvülsiyonlar meydana getirilmiş, ardından 15 dakika lavanta uçucu yağını farelerin inhale etmesi sağlanmış. Kontroller ile mukayese edildiğinde lavanta uçucu yağı inhale eden farelerde konvülsiyonların bir kısmının bloke edildiği bulunmuş.

6 aylık dişi fareler lavanta uçucu
yağı, linalol ve linalil asetat bulunan kaplarda 60 dakika tutulmuş, hareket kabiliyetleri lavanta uçucu yağı ile % 43-78, linalolle % 15-73, essential-oils-1433694_1920linalil asetat ile % 35-69 oranlarında kontrollere göre azalmış. Yani sedatif etki meydana gelmiş.

İnsan Üzerinde yapılan deneyler

İşte birkaç deney:

Üzerine 3 damla lavanta uçucu yağı (üzüm çekirdeği yağı içinde %10) damlatılmış pamuklu kumaş parçası burundan 8 cm uzakta 3 dakika süre ile tutulmuş. Değişik ölçümler sonucu katılımcılar çok rahatladıklarını belirtmişler, EEG ölçümleri de bunu desteklemiş. Çalışma 20 sağlıklı yetişkin üzerinde yapılmış.

Benzer deney yeni doğmuş bebeklerde (15 cm uzaklığa konup 2 dakika tutulmuş) yapılmış. Bebekler rahatlamış, ağlama vb belirtiler belirgin şekilde azalmış.

Denekler ses geçirmez odalarda
 20 dakika bekletilip stres meydana gelmesi sağlanmış, 14 kişiye sadece müzik dinletilmiş, 15 kişinin difüzör vasıtası ile lavanta yağı teneffüs etmesi sağlanmış, 13 kişi ses geçiren odada bekletilmiş. Deney sonucu: Lavanta uçucu yağı verilen odadakilerin mental stresi azalmış.

Ciddi demans ve ajitasyon gösteren 15 hasta üzerinde plasebo kontrollü klinik çalışmada, hastaların bulundukları alana %2 lavanta uçucu yağı taşıyan sıvı buharları nebülözör yardımı ile 2 saat süre boyunca verilmiş. 10 değişik davranış kriteri değerlendirme ölçütü olarak alınmış. Plasebo peryodu ile karşılaştırıldığında, hastaların % 60’ının davranış ölçütlerinde düzelme, % 33’ünde değişme olmamış, % 7 hasta ise daha kötü olmuş. Sonuç olarak, hastaların lavanta uçucu yağı buharları altında iken davranışlarında ve bilhassa ajitasyon durumlarında düzelme görüldüğü kabul edilmiş.

Hastaların ameliyat öncesi yaşadıkları huzursuzluk belirtilerinin lavanta yağının inhalasyonu ile azaldığı tespit edilmiş.

Çocuklarda (4-16 yaş) ameliyat sonrası anesteziye bağlı olarak görülen bulantı, kusma gibi rahatsız edici durumların (lavanta, zencefil, nane) yağları karışımının koklanması ile, plaseboya göre belirtileri azalttığı tespit edilmiş. Deney örnekleri artırılabilir. Bu kadar yeter.

Neden deneylerden bahsediyorum?


Hekimlerin tamamına yakın bir kısmı, eczacıların ve hatta eczacıya eğitim veren hocaların bir kısmı, bitkisel ilaç ve ürünleri hâlâ “ ot-kök” olarak görüyorlar. Öyle değil! Son 15 yılda droglar, bitkisel ilaç ve ürünler üzerinde çok sayıda biyolojik aktivite ve klinik deneyler yapıldı ve yapılmaya devam ediyor. Bu çalışmaların sonuçların- dan biraz haberdar olmakta yarar var. Ayrıca serbest eczacılık yapan meslektaşlarım, uçucu yağların aromaterapi yoluyla sağladığı yararları hastalarına naklederken bu örnekleri anlatabilir ve onların kendilerine daha çok güven duymalarını sağlayabilirler.

Uçucu yağları tavsiye
ederken dikkat !

Son yıllarda yapılan araştırmalarda, bebeklerin bulunduğu odaya konan uçucu yağın onları sakinleştirdiği şeklinde sonuçlara ulaşılmıştır. Ama, bebeklere tavsiye edebilmek için, daha fazla uygulama sonucuna ihtiyacımız bulunmakta. Dikkatli olmak gerek.

Uçucu yağlar alerji meydana getirebilen ürünlerdir. Hastalarınıza vermeden alerjilerinin olup olmadığını muhakkak sorunuz. Alerji meydana gelirse, tedaviyi kesmelerini hatırlatınız.

Sonuç

Lavanta yağı üzerinde deney hayvanları kullanılarak veya başka yöntemlerle yapılmış çok sayıda çalışma bulunmakta. Bazı çalışmalar uçucu yağın klasik etkilerinin yanında antibakteriyel, kasılmaları azaltıcı, teskin edici vb etkilerinin de bulunduğunu göstermiştir. Son yıllarda klinik çalışmalar da artmıştır. Hem daha önceki geleneksel bilgilerimiz hem de bu çalışmaların sonuçları lavanta uçucu yağının, aromaterapi kuralları uygulanmak şartıyla, rahat uyku için, teskin edici, stres belirtilerini azaltıcı, canlandırıcı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Hastalarınıza yukarıda belirtilen durumlarda lavanta uçucu yağını rahatça tavsiye edebilirsiniz. Ama aromaterapinin ana kurallarını öğrenmek ve eczanenize kaliteli ve organik tarım sertifikası bulunan aromaterapi uçucu yağlarını almak şartıyla.

İlgili Yazılar