Balık Yağı ve Faydaları Balık Yağı ve Faydaları
Balık Yağı ve Faydaları Ekolojik çalışmalar, Gröland Eskimolarının deniz mahsullerden oldukça zengin beslenmelerinin koroner kalp hastalıklarına bağlı ölüm oranın çok düşük olması ile ilişkili... Balık Yağı ve Faydaları

Balık Yağı ve Faydaları

Ekolojik çalışmalar, Gröland Eskimolarının deniz mahsullerden oldukça zengin beslenmelerinin koroner kalp hastalıklarına bağlı ölüm oranın çok düşük olması ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur1. Daha sonraki yapılan çalışmalarda ise deniz ürünlerinin sağlık üzerine etkisi araştırılmıştır ve deniz ürünlerinde bulunan uzun zincirli n-3 çoklu doymamış yağ asitleri (n-3 PUFA); dokosaheksaenoik asit (DHA, 22: 6n-3) ve eikosapentaenoik asitte (EPA, 20: 5n-3) sağlık açısından faydalı moleküller olduğu bulunmuştur2.

Deniz ürünlerinde bulunan uzun zincirli n-3 çoklu doymamış yağ asitlerinin fizyolojik etkileri3:

  • Kalp ritmini azaltır
  • Aritmileri azaltır
  • Miyokard oksijen ihtiyacını azaltarak kalp yetersizliğini azaltır
  • Kan basıncını düşür
  • Sistemik vasküler direnci azaltır
  • Endotelyal disfonksiyonu azaltır
  • Tromboz riskini azaltır
  • Arteriyel damar uyuncunu artırır

Ancak bu fizyolojik etkiler kullanılan doza ve kullanım süresine göre değişmektedir. Örneğin tromboz riskini azaltma etkisi, 4 g yüksek dozlarda kullanımda haftalar içinde etki göstermeye başlar. Trigiserit düzeyini düşürme etkisi düşük dozlarda başlar, doz artıkça artar, ancak kardiyovasküler olayları önleme etkisi için uzun süreli kullanım gereklidir4. Bu nedenle istenen etki için kullanılması gereken doz ve kullanım süresini öğrenmek için muhakkak hekim ve eczacınıza danışınız.

Balık yağı tüketimi serum trigliserit düzeylerini %25-30 düşürdüğü görülmüştür5-7. Trigiserit düzeyinde düşüş etkisi günlük alınması gereken düşük dozlarda (<1g/gün) bile görülmektedir. Aynı zamanda HDL kolesterol düzeyinde artışa yol açarak hiperlipidemi tedavisine destek olur ve kardiyovasküler olayların önlenmesini sağlar8. Balık yağı ürünleri sistolik kan basıncında 1.52 mmHg ve diastolik kan basıncında ise 0.99 mmHg bir düşüş sağlar9. Hipertansiyon hastaları için bu etki kan basıncı kontrolüne fayda sağlar. 356.028 katılımcı ve 5319 kardiyak ölüm vakası (KKH ölüm veya ani kardiyak ölüm) içeren bir çalışmaya göre balık yağı tüketimi KKH ölüm veya ani kardiyak ölüm riskini anlamlı olarak azalttığı bulunmuştur10. Bütün bu etkileri göz önüne aldığımızda kardiyovasküler riski yüksek hastaların balık tüketimini artırması ve balık yağı tüketmesinin faydalı olabileceği görülmektedir.

Gebelik döneminde balık yağı tüketiminde dikkatli olmak gereklidir. Bazı preparatlar metilciva gibi bazı maddeler içerebildiği için hamilelikte kullanımı uygun olmayabilir. Fetüsün metilcivaya maruz kalması yaygın nörolojik hasara yol açabilir11. Gebelikte balık yağı tüketimi bebeğin beyin gelişimine destek olur. Son trimestere de balık yağı tüketen annelerin bebeklerinde yapılan bir çalışmada ise balık yağı tüketmenim astım, inatçı wheezing ve bazı alerjik hastalık risklerini azaltabileceği bulunmuştur12. Gebelik döneminde yüksek saflıkta üretilmiş, gerekli analizleri yapılmış firmaların ürünleri kullanmak gereklidir. Bu nedenle gebelerin muhakkak hekime ve eczacıya danışarak bir ürün kullanması önerilir. Balık yağı tüketiminin demans, çocukluk çağı depresyonu üzerine etkileri ise araştırmaktadır.

Eczanelerde balık yağının etilester ve trigliserit olmak üzere iki farklı formu mevcuttur. Bu iki form absorbsiyon açısından incelendiklerinde aralarında anlamı bir fark bulunmamıştır13. Her iki form arasında farmakokinetik açıdan çok az fark vardır. Hangi preparatın sizin için daha uygun olduğu öğrenmek için eczacına danışmadan ürün satın almayın. Gıda takviyesi de olsalar bu ürünlerin zararlı etkileri olabilir, ya da uygun şartlarda üretilmemiş ürünlerde metilciva gibi bazı zararlı maddelerin miktarı yüksek olabilir. Bu nedenle ilaç ve gıda takviyelerinizi muhakkak eczaneden eczacınıza danışarak alın. Sağlıklı günler…

 

 

Kaynaklar:

  1. Bang HO, Dyerberg J. Lipid metabolism and ischemic heart disease in Greenland Eskimos. In: Advances in nutrition research, Draper H (Ed), Plenum Press, New York 1980. p.1–22.
  2. Kromhout D, Bosschieter EB, de Lezenne Coulander C. The inverse relation between fish consumption and 20-year mortality from coronary heart disease. N Engl J Med 1985; 312:1205.
  3. Mozaffarian D, Wu JH. Omega-3 fatty acids and cardiovascular disease: effects on risk factors, molecular pathways, and clinical events. J Am Coll Cardiol 2011; 58:2047.
  4. Mozaffarian D, Rimm EB. Fish Intake, Contaminants, and Human Health. Evaluating the Risks and the Benefits. JAMA 2006; 296:1885.
  5. Harris WS. n-3 fatty acids and serum lipoproteins: human studies. Am J Clin Nutr 1997; 65:1645S.
  6. Balk EM, Lichtenstein AH, Chung M, et al. Effects of omega-3 fatty acids on serum markers of cardiovascular disease risk: a systematic review. Atherosclerosis 2006; 189:19.
  7. Wang C, Chung M, Lichtenstein A, et al. Effects of omega-3 fatty acids on cardiovascular disease. Evid Rep Technol Assess (Summ) 2004; :1.
  8. Griffin MD, Sanders TA, Davies IG, et al. Effects of altering the ratio of dietary n-6 to n-3 fatty acids on insulin sensitivity, lipoprotein size, and postprandial lipemia in men and postmenopausal women aged 45-70 y: the OPTILIP Study. Am J Clin Nutr 2006; 84:1290.
  9. Miller PE, Van Elswyk M, Alexander DD. Long-chain omega-3 fatty acids eicosapentaenoic acid and docosahexaenoic acid and blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Hypertens 2014; 27:885.
  10. Mozaffarian D, Rimm EB. Fish intake, contaminants, and human health: evaluating the risks and the benefits. JAMA 2006; 296:1885.
  11. Castoldi AF, Coccini T, Ceccatelli S, Manzo L. Neurotoxicity and molecular effects of methylmercury. Brain Res Bull 2001; 55:197.
  12. Bisgaard H, Stokholm J, Chawes BL, et al. Fish Oil-Derived Fatty Acids in Pregnancy and Wheeze and Asthma in Offspring. N Engl J Med 2016; 375:2530.
  13. Nordøy A, Barstad L, Connor WE, Hatcher L. Absorption of the n-3 eicosapentaenoic and docosahexaenoic acids as ethyl esters and triglycerides by humans. Am J Clin Nutr 1991; 53:1185.

 

İlgili Yazılar