B1 Vitamini B1 Vitamini
Vitaminler, normal metabolizma için küçük miktarlarda gerekli olan, organik bileşiklerdir. Vitaminler (D vitamini hariç), insanlar tarafından sentezlenemediğinden, metabolizma bozukluklarını önlemek için diyetle alınmaları gerekmektedir.... B1 Vitamini

Vitaminler, normal metabolizma için küçük miktarlarda gerekli olan, organik bileşiklerdir. Vitaminler (D vitamini hariç), insanlar tarafından sentezlenemediğinden, metabolizma bozukluklarını önlemek için diyetle alınmaları gerekmektedir. Vitamin eksikliği, kan testleri ile tespit edilebilir ve eksiklik metabolik değişikliklere yol açabilir. Tipik batı diyetlerinde vitamin eksikliği prevelansı, özellikle yaşlı erişkinlerde genel olarak tahmin edildiğinden daha yüksektir. Hamilelik ve alkol tüketimi bazı vitaminler için gereksinimleri artırabilir. Vitamin eksikliği sonucunda ortaya çıkan klasik rahatsızların (pellagra gibi) yanı sıra kronik hastalıklarda (örneğin kanser, osteoporoz) vitamin eksikliğinden etkilenilir. Ancak vitamin takviyesinin kronik hastalıkları önleyebildiğine dair veriler henüz yeterli değildir. Genetik faktörler, vitaminlerin metabolize edilmesini ve çeşitli klinik durumlarda ve dozlarda vitamin takviyesinin sonuçlarını etkileyebilir. Kronik hastalıklarımız olsun ya da olmasın daha sağlıklı bir yaşam için muhakkak yeterli miktarda vitamin almaya özen göstermeliyiz.

B 1 Vitamini tiamin suda çözünen bir vitamindir. Trikarboksilik asit döngüsü, piruvat’ın koenzim A’ya dönüşmesi gibi birçok metabolik durumda rol oynar. Sinir sisteminde uyarının başlatılmasında görev alır. Eksikliğinde beriberi, periferal nöropati, wernicke ensefalopatisi gibi rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.

Tiamin öncelikle maya, baklagiller, kahverengi pirinç ve tam tahıllardan yapılan tahıllarda bulunur. Ancak tiamin beyaz pirinç veya buğday ununu içeren öğütülmüş beyaz tahıllarda çok düşüktür çünkü yapılan işlem tiamini ortadan kaldırır1. Tiamin molekülü yüksek pH ve yüksek sıcaklıklarda denatüre edilir. Bu nedenle, pişirme ve bazı gıdaların konserve edilmesi ve pastörizasyon tiamini yok edebilir. Süt ürünleri, meyveler ve sebzeler zayıf tiamin kaynaklarıdır.

Tiamin eksikliği özellikle mülteci popülasyonları olmak üzere diyette beyaz pirinç ve işlenmiş beyaz tahılı çok tüketen toplumlarda daha sık görülmektedir2. Tiamin ihtiyacı farklı yaş grupları için farklı miktarlardadır. Amerika Birleşik Devletleri’nin günlük önerilen dozu, çocuklar için 0.5 – 0.9 mg/gün, yetişkin erkek için 1.2 mg/gün, gebe olmayan yetişkin kadın için ise 1.1 mg/gündür. Tiamin toksisitesi tanımlanmamıştır. Tiamin depolanmadığı için toksik düzeylerin olası olmadığına inanılmaktadır, çünkü böbrekler çoğu suda çözünebilir vitaminler gibi hemen hemen tüm fazla tiaminleri temizleyebilir3. İnsanlarda tiamin’in yarı ömrü yaklaşık 10 ila 20 gündür4.

İnfantil beriberi:

İnfantil beriberi, iki ve üç aylık bebeklerde klinik olarak belirgin hale gelir ve esas olarak tiaminden yoksun bir diyetle beslenen kadınlar tarafından emzirilen bebekleri etkiler2. Klinik belirliler değişkendir ve fulminant kardiyak sendrom ile birlikte kardiyomegali, taşikardi, aşırı ağlama, siyanoz, nefes darlığı ve kusma gibi belirliler görülebilir6. Daha büyük bebeklerde, aseptik menenjiti andıran nörolojik semptomlar, ajitasyon, afonik (sessiz) ağlama, kusma, nistagmus, amaçsız hareketler, değişmiş bilinç ve nöbet görülebilir ve serebrospinal sıvı analizinde anormallikler yoktur6-8. Akut tedavide 100-150 mg parenteral tiamin uygulaması semptomların hızla iyileşmesini sağlar9.

 

Yetişkinde Beriberi:

Yetişkinlerde Beriberi, “kuru” veya “ıslak” olarak tanımlanan iki klinik fenotipe sahiptir. Kuru beriberi, çoğunlukla distal ekstremitelerde olmak üzere hem duyusal hem de motor bozukluklarla karakterize simetrik bir periferik nöropatinin gelişmesidir. Islak beriberi, nöropatiye ek olarak kardiyomegali, kardiyomiyopati, kalp yetmezliği, periferik ödem ve taşikardi gibi kardiyak tutulum belirtileri içerir1. Beriberi ve Wernicke-Korsakoff sendromu, obezite cerrahisinin akut ve kronik komplikasyonları olarak bildirilmiştir10. Obezite cerrahisi sonrası tiamin eksikliği genellikle adolesanlarda yetişkinlere göre daha fazla görülmüştür. Bu nedenle obezite cerrahisi sonrası sağlıklı beslenme ve vitamin takviyesi çok önemlidir. Hastaların cerrahi sonrası düzenli olarak kan vitamin düzenlerini takip etmeleri gerekmektedir. Total parenteral beslenme alan hastalarda formülasyonda yeterli tiamin olmaması tiamin eksikliğine yol açabilir. 1990’lı yılların sonlarında Amerika Birleşik Devletleri’nde total parenteral nütrisyon alan hastalarda çok sayıda semptomatik tiamin eksikliği rapor edilmiştir11. Yetişkinlerde hastanın durumu kritik ise hemen parenteral olarak 5-30 mg günde 3 kez tiamin tedavisi başlanmalıdır. Sonrasında günde 5-30 mg oral tedaviye geçilebilir. Yüksek doz tiamin tedavisi başlamak güvenli olsa da ek bir fayda gösterdiği bulunmamıştır.

 

Wernicke-Korsakoff sendromu

Wernicke-Korsakoff sendromu, tiamin eksikliğinin şiddetli bir nörolojik komplikasyondur. Wernicke-Korsakoff sendromu, aynı hastalığın birbirini izleyen iki farklı aşaması olan Wernicke ensefalopatisi (WE) ve Korsakoff sendromunu (KS) içerir. Wernicke ensefalopatisi (WE), ölüm ve nörolojik morbiditeyi önlemek için acil tedavi gerektiren akut bir sendromdur. Korsakoff sendromu (KS), genellikle WE’nin bir sonucu olarak ortaya çıkan kronik bir nörolojik duruma işaret eder. Korsakoff sendromu kısa süreli hafızada bozukluk ve konfabulasyon yani bilinçte herhangi bir etkilenme olmaksızın hastanın istemsiz olarak hikayeler uydurması gibi bulgular ile karakterizedir. Wernicke ensefalopatisi nistagmus, oftalmopleji, ataksi ve konfüzyon ile karakterizedir. Wernicke ensefalopatisi özellikle alkoliklerde ve obezite cerrahisi olan hastalarda bildirilmiştir13. WE, tiamin takviyesi ile tedavi edilir. Yüksek doz tiamin takviyesi güvenli olması nedeni ile kullanılabilir.

Sağlıklı bir yaşam için beslenme çok önemlidir. Kilo vermek için yapılan yanlış diyetler ve düzensiz beslenmenin sonuçları çok ağır olabilir. Bu nedenle sağlıklı bir yaşam için hekim, eczacı ve diyetisyen önerilerine muhakkak uymak gereklidir. Gerektiğinde vitamin takviyesi alarak sağlığımızı korumaya dikkat etmeliyiz. Sağlıklı günler.

Kaynaklar:

  1. Bemeur C, Butterworth RF. Thiamin. In: Modern Nutrition in Health and Disease, 11th Ed., Ross AC, Caballero B, Cousins RJ, Tucker KL, Ziegler TR, Eds. (Eds), Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia 2014. p.317.
  2. World Health Organization. Thiamine deficiency and its prevention and control in major emergencies (1999).
  3. Food and nutrition information center, Dietary Reference Intake Reports (2018).
  4. Ariaey-Nejad MR, Balaghi M, Baker EM, Sauberlich HE. Thiamin metabolism in man. Am J Clin Nutr 1970; 23:764.
  5. Chaitiraphan S, Tanphaichitr V, Cheng TO. Nutritional heart disease. In: The international textbook of cardiology, Cheng TO (Ed), Pergamon Press, New York 1986. p.864.
  1. Mayo clinic medical laboratories, Thiamin (vitamin B1), whole blood (2016).
  1. Tanphaichitr V. Epidemiology and clinical assessment of vitamin deficiencies in Thai children. In: Child health in the tropics, Eeckels RE, Ransome-kuti O, Kroonenberg CC (Eds), Martinus Nijhoff, Dordrect 1985. p.157.
  2. Newland JG, Shah SS, Zaoutis TE. The child with aseptic meningitis. Pediatr Case Rev 2003; 3:218.
  3. Rao SN, Chandak GR. Cardiac beriberi: often a missed diagnosis. J Trop Pediatr 2010; 56:284.
  4. Stroh C, Meyer F, Manger T. Beriberi, a severe complication after metabolic surgery – review of the literature. Obes Facts 2014; 7:246.
  5. Hahn JS, Berquist W, Alcorn DM, et al. Wernicke encephalopathy and beriberi during total parenteral nutrition attributable to multivitamin infusion shortage. Pediatrics 1998; 101:E10.
  6. Singh S, Kumar A. Wernicke encephalopathy after obesity surgery: a systematic review. Neurology 2007; 68:807.

İlgili Yazılar